konkandhara.com

Editorial

द ट्रायल ऑफ भगत सिंह

पुस्तकाचं नाव: द ट्रायल ऑफ भगत सिंहलेखक: नूरानीप्रकाशक: ऑक्सफोर्ड ” एका क्रांतिकारकाचे न्याययात्रा किती खोलवर समाजावर परिणाम करू शकते?”तुम्ही कधी विचार केला आहे का की न्यायव्यवस्थेतील संघर्ष आणि राजकीय दबाव एका व्यक्तीच्या जीवनावर कसा प्रभाव टाकतो? द ट्रायल ऑफ भगत सिंह हे पुस्तक वाचकाला थेट त्या काळातील न्यायप्रक्रियेतील गुंतागुंतीत आणि सामाजिक वास्तवात घेऊन जाते. नूरानी हे नामांकित लेखक आहेत, ज्यांनी भारतीय न्यायव्यवस्था, राजकीय प्रक्रिया आणि सामाजिक घटकांवर आधारित लेखन केले आहे. त्यांच्या लिखाणात सत्यता, संदर्भांचा सखोल अभ्यास आणि सामाजिक परिणाम स्पष्टपणे मांडले जातात. द ट्रायल ऑफ भगत सिंह हे त्यांचे महत्त्वाचे कार्य मानले जाते, ज्यामध्ये त्यांनी भगत सिंहच्या खटल्याच्या ऐतिहासिक, सामाजिक आणि राजकीय पैलूंवर प्रकाश टाकला आहे. द ट्रायल ऑफ भगत सिंह हे पुस्तक न्यायव्यवस्थेतील गुंतागुंत, राजकीय हस्तक्षेप आणि क्रांतिकारक जीवनातील संघर्ष यावर आधारित आहे. हे पुस्तक प्रकाशन वर्षानुसार आधुनिक भारतीय इतिहासातील घटनांवर प्रकाश टाकते. पुस्तकाचे मुख्य उद्दीष्ट म्हणजे वाचकाला भगत सिंहच्या खटल्यामागील सत्य, न्यायव्यवस्थेतील अडचणी आणि सामाजिक दबाव यांचे सखोल विश्लेषण देणे. नूरानी यांनी विविध अधिकार पत्रे, न्यायालयीन दस्तऐवज आणि माध्यमातील नोंदी वापरून हा विषय मांडला आहे. पुस्तकाची रचना कालानुक्रमिक असून, प्रकरणाची सुरुवात केसच्या पार्श्वभूमीपासून होते, त्यानंतर न्यायप्रक्रियेतील टप्पे, प्रतिवादी आणि वकिल यांच्या भूमिका, आणि शेवटी समाजावर होणारा परिणाम यावर प्रकाश टाकते. लेखकाने वास्तविक घटकांचे विश्लेषण केले आहे जे वाचकाला न्यायव्यवस्थेच्या सखोलतेचा अनुभव देतो. द ट्रायल ऑफ भगत सिंह हे पुस्तक स्पॉयलर न देता न्यायप्रक्रियेची रूपरेषा मांडते: केसची पार्श्वभूमी आणि घटनेचे तपशील भगत सिंहची भूमिका व त्यांच्या अडचणी वकिल, न्यायालयीन प्रक्रिया आणि पुराव्यांची तपासणी समाजातील प्रतिक्रिया आणि माध्यमांचा प्रभाव न्यायप्रक्रियेचा परिणाम व न्यायालयीन निर्णयाची महत्त्वपूर्ण बाजू भाषा शैली: स्पष्ट, तथ्यात्मक आणि संवादात्मक कथनाची ताकद: घटनेच्या सत्यतेला प्रभावीरीत्या वाचकापर्यंत पोहोचवते वेगळेपणा: न्यायव्यवस्थेतील गुंतागंत आणि सामाजिक दबाव यांचे संतुलित विश्लेषण प्रभावी प्रसंग / विचार: न्यायालयीन टप्पे, वकिलांचा दृष्टिकोन, समाजातील प्रतिक्रिया काही विभाग क्लिष्ट आहेत आणि न्यायव्यवस्थेशी परिचय नसलेल्या वाचकाला अवघड जाऊ शकतात विस्तृत दस्तऐवजांचा संदर्भ कधी कधी लांबट वाटतो हे पुस्तक वाचल्यावर वाचकाला न्याय, राजकारण आणि सामाजिक दबाव यांचे परस्पर संबंध समजतात. आजच्या काळात, जेथे न्यायव्यवस्था आणि सामाजिक अपेक्षा यांमध्ये तणाव दिसतो, त्या संदर्भात हे पुस्तक विशेष महत्वाचे ठरते. कोणासाठी योग्य: न्यायव्यवस्था, समाजशास्त्र, राजकारण आणि खऱ्या घटना समजून घेण्यासाठी रस असलेल्या वाचकांसाठी का वाचावं: वास्तविक घटनेच्या पार्श्वभूमीवर न्यायप्रक्रियेची गुंतागुंत समजण्यासाठी का नाही: क्लिष्ट न्यायालयीन प्रक्रियेतील तपशील वाचण्यात रस नसल्यास “न्याय म्हणजे फक्त कायदा नाही, तो समाजाचा आरसा आहे!” “भगत सिंहच्या खटल्याने दाखवले की सत्य आणि न्यायाची यात्रा कधीही सोपी नसते.”

द ट्रायल ऑफ भगत सिंह Read More »

The Radical Ambedkar

पुस्तकाचं नाव: The Radical Ambedkarलेखक: Gail Omvedtप्रकाशक: Routledge “आपण खऱ्या अर्थाने सामाजिक बदलाची कल्पना करू शकतो का?”हा प्रश्न वाचकाच्या मनात लगेचच एक कुतूहल निर्माण करतो. भारतातील अस्पृश्यता, जातीय भेदभाव आणि समाजातील असमानतेवर सामना करणाऱ्या व्यक्तीच्या जीवनाची कथा वाचायची आहे का? The Radical Ambedkar हा पुस्तक तुम्हाला डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरच्या विचारसरणीच्या खोलात घेऊन जाते आणि त्यांचा सामाजिक क्रांतिकारी दृष्टिकोन स्पष्ट करतो. Gail Omvedt या नामांकित अमेरिकन-भारतीय सामाजिक शास्त्रज्ञ आणि लेखक आहेत, ज्यांनी भारतातील दलित चळवळींवर, महिला हक्कांवर आणि शोषित वर्गाच्या सामाजिक परिवर्तनावर गंभीर संशोधन केले आहे. Dalit Visions, Understanding Caste सारखी पुस्तकं त्यांची प्रसिद्ध साहित्यकृती आहेत. Omvedt यांचे कार्य दलित चळवळींच्या ऐतिहासिक आणि सामाजिक संदर्भावर प्रकाश टाकते आणि जगभरातील वाचकांसाठी भारतीय सामाजिक वास्तव समजून घेण्यास मदत करते. The Radical Ambedkar हे पुस्तक डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या जीवनावर आधारित आहे, ज्यांनी भारतीय समाजातील जातीय असमानतेविरोधात एक अडिग लढा दिला. हे पुस्तक मुख्यतः चरित्रात्मक आणि सामाजिक-राजकीय विश्लेषणात्मक स्वरूपाचे आहे. पुस्तकाचे प्रकाशन 2014 मध्ये झाले. Gail Omvedt यांनी आंबेडकर यांचे जीवन, त्यांची शैक्षणिक आणि व्यावसायिक साधना, राजकारणातील संघर्ष आणि सामाजिक चळवळीतील नेतृत्व यांचा सखोल अभ्यास केला आहे. लेखकाने विविध प्राथमिक आणि दुय्यम स्रोतांचा आधार घेतला आहे, जसे की आंबेडकर यांचे लेख, भाषणे, पत्रव्यवहार आणि त्या काळातील सामाजिक परिस्थितीवर आधारित संशोधन. पुस्तकाचे मुख्य उद्दीष्ट आहे वाचकाला आंबेडकर यांचा “क्रांतिकारी” आणि “सुधारणावादी” विचारसरणीने परिचित करणे, ज्याने केवळ कायद्याच्या बदलांपुरते मर्यादित न राहता समाजाच्या मनोवृत्तीतील बदल साधला. Omvedt यांनी आंबेडकर यांचे विचार आधुनिक भारतातील सामाजिक न्याय, समानता, महिला आणि दलित हक्क यांसह कसे लागू होऊ शकतात, हे देखील स्पष्ट केले आहे. पुस्तकाची रचना कालानुक्रमिक असून, बालपणापासून शिक्षण, राजकीय प्रवास, संविधान निर्मितीतील योगदान आणि सामाजिक चळवळीतील सहभाग यावर प्रकाश टाकते. प्रत्येक विभागात लेखकाने विश्लेषणात्मक दृष्टिकोन ठेवला आहे आणि वाचकाला आंबेडकर यांच्या विचारांची खोलवर समज मिळावी, असे ध्येय ठेवलं आहे. The Radical Ambedkar हे पुस्तक स्पॉयलर न देता आंबेडकर यांच्या सामाजिक-राजकीय संघर्षाची रूपरेषा मांडते. बालपण आणि शिक्षणातील अडचणी दलित समाजाच्या समस्यांवरील आंबेडकर यांचा दृष्टिकोन ब्रिटिश भारतातील सामाजिक व राजकीय वातावरण संविधान निर्मितीत योगदान आणि न्याय प्रणालीतील बदल दलित चळवळींमध्ये नेतृत्व व लोकांशी संवाद भाषा शैली: स्पष्ट, आकर्षक आणि संशोधन-आधारित कथनाची ताकद: आंबेडकर यांचे विचार वाचकांपर्यंत प्रभावीरीत्या पोहोचवते वेगळेपणा: आंबेडकर यांचे विचार “क्रांतिकारी” दृष्टिकोनातून मांडले आहेत, फक्त आदर्शवादी नाहीत प्रभावी प्रसंग / विचार: अस्पृश्यतेविरोधी आंदोलनातील संघर्ष, संविधानिक विचारांची महत्त्वपूर्ण चर्चा काही विभाग क्लिष्ट आहेत आणि भारतीय इतिहासाशी परिचय नसलेल्या वाचकाला अवघड जाऊ शकतात विस्तृत संदर्भांमुळे काही वेळा लांबटपणा जाणवतो हे पुस्तक वाचल्यावर वाचकाला केवळ आंबेडकर यांचा इतिहास माहिती होत नाही, तर सामाजिक बदलासाठी संकल्पशक्ती, धैर्य आणि न्यायाचे मूल्य समजते. आजच्या काळात जातीय असमानता, सामाजिक अन्याय आणि समानतेसाठी चालवलेले आंदोलन यासंबंधी विचार करण्यास प्रेरणा मिळते. कोणासाठी योग्य: सामाजिक न्याय, दलित चळवळी आणि आंबेडकर यांच्यात रस असलेल्या वाचकांसाठी का वाचावं: आंबेडकर यांचे विचार समजून घेण्यासाठी, समाजात बदल घडवून आणण्यासाठी का नाही: इतिहास/राजकारणात फारसा रस नसल्यास किंवा क्लिष्ट संदर्भ वाचणे आवडत नसल्यास “क्रांतिकारी फक्त राजकारणी नाही, विचारांच्या सामर्थ्याने समाज बदलणारा!” “आंबेडकर यांचे जीवन – एक प्रेरणा, एक आव्हान आणि एक ध्येय!” Clickbait Title: “आंबेडकर – क्रांतिकारी विचारांचा ध्वजवाहक, फक्त इतिहास नाही तर आजचा संदेश!”Slug (URL): the-radical-ambedkarMeta Description (SEO): “The Radical Ambedkar – डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या क्रांतिकारी विचारांचा शोध, वाचकाला प्रेरणा देणारे अप्रतिम पुस्तक.”

The Radical Ambedkar Read More »

The Anarchy

पुस्तकाचं नाव: द अ‍ॅनार्कीलेखक: विल्यम डॅलरिंपलप्रकाशक: ब्लूम्सबरी पब्लिशिंग (2019) आपल्याला नेहमी शिकवलं गेलं की भारतावर इंग्रजांनी 1857 नंतर सत्ता प्रस्थापित केली. पण प्रश्न असा आहे की – एका व्यापारी कंपनीने, “ईस्ट इंडिया कंपनीने”, जगातील सर्वात मोठ्या साम्राज्यांपैकी एक असलेल्या मुघल साम्राज्यावर कसं वर्चस्व मिळवलं? या ऐतिहासिक आणि धक्कादायक प्रवासाची कहाणी म्हणजे The Anarchy. विल्यम डॅलरिंपल हे सुप्रसिद्ध ब्रिटिश इतिहासकार, लेखक व पत्रकार आहेत. भारतीय इतिहास, कला आणि संस्कृती यांचा सखोल अभ्यास करून त्यांनी अनेक प्रभावी पुस्तके लिहिली आहेत. White Mughals, Return of a King, City of Djinns ही त्यांची नामांकित साहित्यकृती आहेत. भारतीय इतिहासातील गुंतागुंतीच्या घटना सोप्या भाषेत आणि रोचक शैलीत मांडण्याचं त्यांचं वैशिष्ट्य आहे. The Anarchy: The East India Company, Corporate Violence, and the Pillage of an Empire हे पुस्तक 2019 मध्ये प्रकाशित झालं आणि लगेचच जगभर चर्चेत आलं. या ग्रंथात विल्यम डॅलरिंपल यांनी 1599 मध्ये स्थापन झालेल्या ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीच्या जन्मापासून ते 1803 मध्ये दिल्लीच्या ताब्यापर्यंतच्या इतिहासाचा मागोवा घेतला आहे. हे पुस्तक केवळ ऐतिहासिक वर्णन नाही, तर जगातील पहिल्या बहुराष्ट्रीय कंपनीने कशा प्रकारे व्यापारी हेतूने भारतात प्रवेश केला आणि हळूहळू शस्त्रबळ, कारस्थानं आणि भ्रष्टाचार वापरून संपूर्ण साम्राज्यावर नियंत्रण मिळवलं, याचा थरारक प्रवास आहे. मुघल साम्राज्य त्या काळी विशाल असलं तरी अंतर्गत कलह, प्रादेशिक बंड, आणि आर्थिक गोंधळ यामुळे ते हळूहळू कमकुवत होत होतं. या परिस्थितीचा फायदा घेत ईस्ट इंडिया कंपनीने व्यापारी करार, फौज, मुत्सद्देगिरी आणि फितुरीच्या जोरावर सत्ता मिळवली. कंपनीच्या खाजगी सैन्याची ताकद प्रचंड वाढली – इतकी की ती त्या काळच्या अनेक युरोपीय राष्ट्रांच्या लष्करापेक्षा अधिक शक्तिशाली ठरली. प्लासीची लढाई (1757), बक्सरची लढाई (1764) यांसारख्या निर्णायक युद्धांनी कंपनीला बंगाल, बिहार, ओडिशा यासह प्रचंड संपत्ती व जमिनींचा अधिकार मिळवून दिला. लेखकाने कंपनीचं रूप “व्यापारी संस्था” नसून “कॉर्पोरेट राक्षस” असं दाखवलं आहे. केवळ नफा मिळवण्याच्या हव्यासापोटी कंपनीने देशातील आर्थिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक रचना उद्ध्वस्त केली. डॅलरिंपल यांच्या लिखाणाची ताकद म्हणजे ते केवळ युद्ध आणि राजकारणाची कहाणी सांगत नाहीत, तर त्या काळातील समाज, शेतकरी, कारागीर, व्यापारी, स्त्रिया यांचं जीवन कसं बदललं हेही उलगडून दाखवतात. वाचकाला इतिहास फक्त शासकांचा नाही तर सामान्य माणसांचा अनुभव म्हणून समजतो. पुस्तकाचं आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे आधुनिक कॉर्पोरेट जगाशी जोडलेलं भयंकर साम्य. ईस्ट इंडिया कंपनी ही जगातील पहिली “लिमिटेड लायबिलिटी कंपनी” होती. तिचे भागधारक लंडनमध्ये आरामात बसून भारतातल्या लुटीवर नफा कमावत होते. डॅलरिंपल यांनी या उदाहरणाद्वारे कॉर्पोरेट लालसेचे धोके दाखवले आहेत. इतिहास, राजकारण आणि अर्थशास्त्र यांचा सुंदर संगम या पुस्तकात दिसतो. रोमहर्षक कथनशैलीमुळे हे पुस्तक वाचकाला बांधून ठेवतं. ईस्ट इंडिया कंपनीचा जन्म व वाढ मुघल साम्राज्याचं हळूहळू होत जाणारं पतन प्रमुख लढाया व करार (प्लासी, बक्सर) कंपनीच्या सैन्याचं वर्चस्व भारतीय समाज व अर्थव्यवस्थेवर परिणाम भाषा शैली: थरारक आणि सिनेमॅटिक. कथनाची ताकद: ऐतिहासिक तपशील वाचकाला रोमांचक प्रवास घडवतो. वेगळेपणा: ईस्ट इंडिया कंपनीला “कॉर्पोरेट साम्राज्य” म्हणून दाखवण्याचा अनोखा दृष्टिकोन. प्रभावी प्रसंग: प्लासीची लढाई आणि तिच्या परिणामांचं सविस्तर वर्णन. काही ठिकाणी लष्करी मोहिमा आणि राजकीय करारांवर जास्त भर दिल्याने सामान्य वाचकाला गुंतागुंतीचं वाटू शकतं. पुस्तकाचं परिमाण मोठं असल्याने (600+ पृष्ठे) धैर्यशील वाचकांचीच कसोटी पाहतं. The Anarchy हे फक्त इतिहासाचं पुस्तक नाही तर आधुनिक भांडवलशाहीचं आरसा आहे. कंपनीच्या अमर्याद लालसेने भारताची राजकीय व आर्थिक कणा मोडली, हे लेखकाने पुराव्यानिशी दाखवलं आहे. हे पुस्तक प्रत्येक भारतीयाने वाचायलाच हवं. ते आपल्याला सांगतं की इतिहास फक्त तलवारी आणि राजवटींचा नाही, तर “कॉर्पोरेट शक्ती” कशी एका देशाचं भविष्य बदलू शकते याचाही आहे.👉 “भारत कसा व्यापारी कंपनीच्या तावडीत सापडला – या सत्यकथेने आपण हादरून जाल.”

The Anarchy Read More »

आशिया कप भारत–पाक सामना : राज ठाकरेचं व्यंगचित्र आणि संजय राऊतांचा केंद्रावर हल्लाबोल

आशिया चषक (Asia Cup 2025) मध्ये 14 सप्टेंबर रोजी खेळल्या गेलेल्या भारत–पाकिस्तान सामन्याने राजकीय वाद पेटवला आहे. भारताने पाकिस्तानवर 7 विकेट्सने सहज विजय मिळवला, मात्र सामन्याच्या निकालापेक्षा त्याभोवतीचा वाद अधिक चर्चेत आहे. पहलगाम दहशतवादी हल्ल्यानंतर भारत–पाक क्रिकेट होऊ नये, अशी देशभरात मागणी होत होती. तरीही सरकारकडून परवानगी मिळाल्याने टीम इंडिया मैदानात उतरली. यावर मनसेप्रमुख राज ठाकरे यांनी व्यंगचित्र काढून बीसीसीआय आणि गृहमंत्रालयावर निशाणा साधला. https://x.com/RajThackeray/status/1968156078887371163/photo/1 🎨 व्यंगचित्रात अमित शाह आणि जय शाह यांचं प्रतीकात्मक चित्रण आहे. “अरे बाबांनो उठा… आपण जिंकलो, पाकिस्तानी हरले,” असं म्हणत, खरं तर कोण जिंकलं आणि कोण हरलं, हा सवाल राज ठाकरे यांनी उपस्थित केला आहे. व्यंगचित्रात पहलगाम हल्ल्यातील शहीदांचाही संदर्भ आहे. 👉 दरम्यान, शिवसेना (ठाकरे गट) खासदार संजय राऊत यांनीही केंद्रावर हल्लाबोल केला. “टीम इंडियाने हस्तांदोलन केलं नाही म्हणून भाजपवाले कौतुक करत आहेत. पण मैदानात तुम्ही पाकिस्तानविरुद्ध खेळलात ना? हे काही पहलगाम हल्ल्यावरील उत्तर होऊ शकत नाही,” असं राऊत म्हणाले. त्यांनी सुनील गावसकरांच्या विधानाचा दाखला देत, टीम इंडियाला सरकारनेच पाकिस्तानविरुद्ध खेळायला भाग पाडलं, असा आरोप केला. या वादामुळे भारत–पाक क्रिकेट सामना पुन्हा एकदा राजकीय वादळाच्या केंद्रस्थानी आला आहे.

आशिया कप भारत–पाक सामना : राज ठाकरेचं व्यंगचित्र आणि संजय राऊतांचा केंद्रावर हल्लाबोल Read More »

The Anarchy

आपल्याला नेहमी शिकवलं गेलं की भारतावर इंग्रजांनी 1857 नंतर सत्ता प्रस्थापित केली. पण प्रश्न असा आहे की – एका व्यापारी कंपनीने, “ईस्ट इंडिया कंपनीने”, जगातील सर्वात मोठ्या साम्राज्यांपैकी एक असलेल्या मुघल साम्राज्यावर कसं वर्चस्व मिळवलं? या ऐतिहासिक आणि धक्कादायक प्रवासाची कहाणी म्हणजे The Anarchy. विल्यम डॅलरिंपल हे सुप्रसिद्ध ब्रिटिश इतिहासकार, लेखक व पत्रकार आहेत. भारतीय इतिहास, कला आणि संस्कृती यांचा सखोल अभ्यास करून त्यांनी अनेक प्रभावी पुस्तके लिहिली आहेत. White Mughals, Return of a King, City of Djinns ही त्यांची नामांकित साहित्यकृती आहेत. भारतीय इतिहासातील गुंतागुंतीच्या घटना सोप्या भाषेत आणि रोचक शैलीत मांडण्याचं त्यांचं वैशिष्ट्य आहे. The Anarchy: The East India Company, Corporate Violence, and the Pillage of an Empire हे पुस्तक 2019 मध्ये प्रकाशित झालं आणि लगेचच जगभर चर्चेत आलं. या ग्रंथात विल्यम डॅलरिंपल यांनी 1599 मध्ये स्थापन झालेल्या ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीच्या जन्मापासून ते 1803 मध्ये दिल्लीच्या ताब्यापर्यंतच्या इतिहासाचा मागोवा घेतला आहे. हे पुस्तक केवळ ऐतिहासिक वर्णन नाही, तर जगातील पहिल्या बहुराष्ट्रीय कंपनीने कशा प्रकारे व्यापारी हेतूने भारतात प्रवेश केला आणि हळूहळू शस्त्रबळ, कारस्थानं आणि भ्रष्टाचार वापरून संपूर्ण साम्राज्यावर नियंत्रण मिळवलं, याचा थरारक प्रवास आहे. मुघल साम्राज्य त्या काळी विशाल असलं तरी अंतर्गत कलह, प्रादेशिक बंड, आणि आर्थिक गोंधळ यामुळे ते हळूहळू कमकुवत होत होतं. या परिस्थितीचा फायदा घेत ईस्ट इंडिया कंपनीने व्यापारी करार, फौज, मुत्सद्देगिरी आणि फितुरीच्या जोरावर सत्ता मिळवली. कंपनीच्या खाजगी सैन्याची ताकद प्रचंड वाढली – इतकी की ती त्या काळच्या अनेक युरोपीय राष्ट्रांच्या लष्करापेक्षा अधिक शक्तिशाली ठरली. प्लासीची लढाई (1757), बक्सरची लढाई (1764) यांसारख्या निर्णायक युद्धांनी कंपनीला बंगाल, बिहार, ओडिशा यासह प्रचंड संपत्ती व जमिनींचा अधिकार मिळवून दिला. लेखकाने कंपनीचं रूप “व्यापारी संस्था” नसून “कॉर्पोरेट राक्षस” असं दाखवलं आहे. केवळ नफा मिळवण्याच्या हव्यासापोटी कंपनीने देशातील आर्थिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक रचना उद्ध्वस्त केली. डॅलरिंपल यांच्या लिखाणाची ताकद म्हणजे ते केवळ युद्ध आणि राजकारणाची कहाणी सांगत नाहीत, तर त्या काळातील समाज, शेतकरी, कारागीर, व्यापारी, स्त्रिया यांचं जीवन कसं बदललं हेही उलगडून दाखवतात. वाचकाला इतिहास फक्त शासकांचा नाही तर सामान्य माणसांचा अनुभव म्हणून समजतो. पुस्तकाचं आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे आधुनिक कॉर्पोरेट जगाशी जोडलेलं भयंकर साम्य. ईस्ट इंडिया कंपनी ही जगातील पहिली “लिमिटेड लायबिलिटी कंपनी” होती. तिचे भागधारक लंडनमध्ये आरामात बसून भारतातल्या लुटीवर नफा कमावत होते. डॅलरिंपल यांनी या उदाहरणाद्वारे कॉर्पोरेट लालसेचे धोके दाखवले आहेत. इतिहास, राजकारण आणि अर्थशास्त्र यांचा सुंदर संगम या पुस्तकात दिसतो. रोमहर्षक कथनशैलीमुळे हे पुस्तक वाचकाला बांधून ठेवतं. ईस्ट इंडिया कंपनीचा जन्म व वाढ मुघल साम्राज्याचं हळूहळू होत जाणारं पतन प्रमुख लढाया व करार (प्लासी, बक्सर) कंपनीच्या सैन्याचं वर्चस्व भारतीय समाज व अर्थव्यवस्थेवर परिणाम भाषा शैली: थरारक आणि सिनेमॅटिक. कथनाची ताकद: ऐतिहासिक तपशील वाचकाला रोमांचक प्रवास घडवतो. वेगळेपणा: ईस्ट इंडिया कंपनीला “कॉर्पोरेट साम्राज्य” म्हणून दाखवण्याचा अनोखा दृष्टिकोन. प्रभावी प्रसंग: प्लासीची लढाई आणि तिच्या परिणामांचं सविस्तर वर्णन. काही ठिकाणी लष्करी मोहिमा आणि राजकीय करारांवर जास्त भर दिल्याने सामान्य वाचकाला गुंतागुंतीचं वाटू शकतं. पुस्तकाचं परिमाण मोठं असल्याने (600+ पृष्ठे) धैर्यशील वाचकांचीच कसोटी पाहतं. The Anarchy हे फक्त इतिहासाचं पुस्तक नाही तर आधुनिक भांडवलशाहीचं आरसा आहे. कंपनीच्या अमर्याद लालसेने भारताची राजकीय व आर्थिक कणा मोडली, हे लेखकाने पुराव्यानिशी दाखवलं आहे. हे पुस्तक प्रत्येक भारतीयाने वाचायलाच हवं. ते आपल्याला सांगतं की इतिहास फक्त तलवारी आणि राजवटींचा नाही, तर “कॉर्पोरेट शक्ती” कशी एका देशाचं भविष्य बदलू शकते याचाही आहे.👉 “भारत कसा व्यापारी कंपनीच्या तावडीत सापडला – या सत्यकथेने आपण हादरून जाल.”

The Anarchy Read More »

राहुल गांधीचा ‘सेल्फी’ खरा की खोटा? सोशल मीडियावर व्हायरल फोटोबाबत मोठा खुलासा

काँग्रेस नेते राहुल गांधी यांच्या मलेशिया दौऱ्यादरम्यान एक छायाचित्र सोशल मीडियावर प्रचंड व्हायरल झाले. त्या फोटोमध्ये गांधी एका महिलेबरोबर ‘सेल्फी’ काढताना दिसत होते. हा फोटो व्हायरल होताच सोशल मीडियावर अफवांचा पूर आला. काँग्रेसकडून किंवा गांधींकडून या महिलेबाबत स्पष्टीकरण द्यावे, अशी मागणी काही वापरकर्त्यांनी केली. दरम्यान, अनेकांनी राहुल गांधी यांचे जुने फोटो शेअर करत त्या महिलेची ओळख ‘वेरोनिक कार्टेली’ अशी असल्याचा दावा केला. याआधीही राहुल गांधींच्या ‘रुमर्ड गर्लफ्रेंड’ म्हणून या नावाचा उल्लेख माध्यमांमध्ये झाला होता. ट्विटर/X वर @AmitLeliSlayer नावाच्या वापरकर्त्याने हा फोटो “Sweet couple” अशा कॅप्शनसह शेअर केला. काही पोस्ट्समध्ये त्या महिलेला एका ड्रग लॉर्डची मुलगी असल्याचाही दावा करण्यात आला. या पोस्ट्सना लाखो व्ह्यूज मिळाले. @RishiBagree, @JaipurDialogues, @KESRIYAA यांसारख्या हॅण्डल्सनी देखील या फोटोंना चालना दिली. Alt News च्या तपासाअंती हे स्पष्ट झाले की, हा फोटो खरा नसून AI-generated आहे. तपासादरम्यान असे दिसून आले की, सोशल मीडियावर सेलिब्रिटींसोबत बनावट सेल्फी तयार करण्यासाठी YouTube वर अनेक ट्युटोरियल्स उपलब्ध आहेत. Alt News चा प्रयोग Alt News टीमने स्वतः अशाच प्रकारचे फोटो तयार करून पाहिले. त्यांनी राहुल गांधी आणि वेरोनिक कार्टेली यांच्या आधीच चर्चेत असलेल्या जुन्या छायाचित्राचा वापर ‘रेफरन्स’ म्हणून केला. यासाठी यूट्युब ट्युटोरियल्समध्ये दिलेले दोन प्रॉम्प्ट्स वापरण्यात आले: या प्रॉम्प्ट्सनुसार तयार झालेले फोटो तंतोतंत व्हायरल झालेल्या छायाचित्रासारखे नव्हते, पण त्यात काही ठळक साम्य होते: यावरून स्पष्ट झाले की, व्हायरल छायाचित्र हे AI साधनांच्या मदतीने जाणीवपूर्वक बनवले गेले आहे. 🧾 निष्कर्ष राहुल गांधी यांचा मलेशियातील महिला मित्रिणीसोबतचा सेल्फी म्हणून व्हायरल होणारे छायाचित्र बनावट व AI-जनरेटेड आहे. सोशल मीडियावर याबाबत पसरलेल्या दावे, अफवा व कट-कारस्थान निराधार आहेत. 🖼️ AI-जनरेटेड छायाचित्रं ओळखण्याची लक्षणं AI ने तयार केलेल्या बनावट छायाचित्रांमध्ये काही ठरावीक त्रुटी वारंवार दिसतात. त्या पाहून वाचक सहज लक्षात घेऊ शकतात की फोटो खरा आहे की कृत्रिम. गॉगल्स, कानातले किंवा घड्याळासारखी accessories कधी अर्धवट किंवा विचित्र दिसतात. डोळे व नजर (Eyes & Gaze) डोळे दगडी किंवा प्लॅस्टिकसारखे वाटतात. नजर विचित्र कोनात व अप्राकृतिक दिसते. हात व बोटे (Hands & Fingers) बोटांची संख्या कधी चुकीची असते. हाताचा आकार असमतोल, लांबट किंवा वाकडा दिसतो. पार्श्वभूमी (Background) पार्श्वभूमी जास्त ब्लरी, ओव्हरएक्स्पोज किंवा गोंधळलेली दिसते. लोकांची चेहरे किंवा वस्तू नीट स्पष्ट दिसत नाहीत. प्रकाशयोजना (Lighting) चेहऱ्यावर व पार्श्वभूमीत प्रकाश असमान असतो. सावल्या चुकीच्या दिशेला पडलेल्या असतात. चेहऱ्याची वैशिष्ट्यं (Facial Features) चेहऱ्यावर unnatural smoothness असते. केसांचे तंतू किंवा दाढी-मिशा विचित्र रीतीने तयार होतात. असंगत तपशील (Inconsistent Details) कपड्यांवर पॅटर्न अचानक तुटतो. हा फॅक्ट-चेक अहवाल मूळत: Alt News यांनी केलेल्या तपासणीत आधारित आहे. दावे तपासणे, छायाचित्रांची पडताळणी आणि स्रोतांचा मागोवा घेणे यासह प्राथमिक संशोधन Alt News यांनी इंग्रजीत प्रसिद्ध केले होते. प्रस्तुत लेख हा त्याचाच मराठी अनुवाद/रूपांतर असून प्रादेशिक वाचकांपर्यंत पोहोचविण्याचा प्रयत्न आहे. मूळ संशोधन आणि निष्कर्षांचे सर्व श्रेय Alt News टीमला दिलेले आहे. Disclaimer:This fact-check report is based on the original investigation conducted by Alt News. The primary research, including verification of claims, image analysis, and source tracing, was originally published in English by Alt News. The present article is a translated/adapted version in Marathi for wider regional readership. Full credit for the original research and findings goes to the Alt News team.

राहुल गांधीचा ‘सेल्फी’ खरा की खोटा? सोशल मीडियावर व्हायरल फोटोबाबत मोठा खुलासा Read More »

ऑनलाइन शिक्षणाचा भारतीय शिक्षण व्यवस्थेत प्रभाव

लेखक – प्रा.संतोष किरण माने गेल्या काही वर्षांत ऑनलाइन शिक्षणाची वाढ अत्यंत वेगाने झाली आहे. कोविड-१९ महामारीने शाळा-महाविद्यालय बंद झाल्यामुळे विद्यार्थ्यांना घरबसल्या शिक्षण घेण्याची गरज भासली. डिजिटल शिक्षणाने पारंपरिक शिक्षणाची सीमारेषा ओलांडली आणि दूरदराजच्या भागातील विद्यार्थ्यांनाही दर्जेदार शिक्षण मिळण्याची संधी निर्माण केली. आता ई-लर्निंग, व्हिडिओ लेक्चर, वेबिनार आणि अॅप्सद्वारे शिकणे ही सामान्य प्रक्रिया बनली आहे. ऑनलाइन शिक्षणाच्या भारतातील वाढीमागे अनेक घटक आहेत. ऑनलाइन शिक्षणाने शिक्षणात समावेश, डिजिटल साक्षरता आणि तंत्रज्ञानाच्या वापरास चालना दिली आहे. त्यामुळे विद्यार्थ्यांचा आत्मविश्वास वाढला असून शिक्षणाचे स्वरूप अधिक गतिशील झाले आहे. सकारात्मक बाजू: नकारात्मक बाजू: ऑनलाइन शिक्षण ही भारतीय शिक्षण व्यवस्थेत भविष्याची दिशा ठरत आहे. ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांसाठी तंत्रज्ञानाच्या प्रवेशाची सोय करणे, शिक्षकांना प्रशिक्षण देणे आणि मिश्रित शिक्षण पद्धती अंगिकारणे ही पुढील महत्त्वाची पावले आहेत. योग्य नियोजनासह हे शिक्षण सर्वसमावेशक, गुणवत्तापूर्ण आणि टिकाऊ ठरू शकते.

ऑनलाइन शिक्षणाचा भारतीय शिक्षण व्यवस्थेत प्रभाव Read More »

पावसातलं गाव – आठवणींच्या ओल्या छटा

लेखक – नीलिमा सरपोतदार, मंडणगड पाऊस आला की मनात दडलेली गावीची आठवण नकळत जागी होते. अंगणातले चिखलाचे डबके, ओल्या मातीतून दरवळणारा सुगंध आणि विहिरीतून भरलेला ओसंडता पाणी – हे सगळं एकत्र आलं की मनाला अपरंपार समाधान लाभतं. पावसातलं गाव हे केवळ निसर्गचित्र नाही, तर बालपणाचा श्वास आहे. मला अजूनही आठवतं, पहिल्या पावसाच्या सरी अंगणावर कोसळल्या की सगळं गाव आनंदून जायचं. लहान मुलं डबक्यांत उड्या मारायची, शेतकरी पेरणीसाठी बैलजोडी तयार करायचे, आणि स्त्रिया अंगणात रांगोळ्या काढून पावसाला स्वागत करायच्या. घराच्या छपरावरून टपटपणारे पाणी ही एक वेगळीच गाणी म्हणायचं. त्यात एक सुर होता, एक ताल होता – जणू आकाशच आपल्याशी बोलतंय असं वाटायचं. गावच्या रस्त्यावरून चालताना चिखल शूजला चिकटून राहायचा, पण त्यातही एक वेगळीच गोडी होती. खेड्यातल्या मातीला ओलावा आला की तिचा दरवळ सर्वांगातून भरून टाकतो. हा वास शहरातल्या सिमेंटच्या जंगलात कधीच मिळत नाही. पावसाळ्यात गाव म्हणजे एका रंगपंचमीसारखं भासतं – हिरवं मळभ, निळं आभाळ, लाल माती, पांढऱ्या धुक्याची शाल, आणि डोंगरातून वाहणाऱ्या झऱ्यांची चांदी. आमच्या घराशेजारी एक जुना आंब्याचा झाड होता. पावसात त्याची पानं आणखी हिरवीगार दिसायची. त्यावरून टिप टिप पडणाऱ्या थेंबांमध्ये लहानपणी आम्ही स्पर्धा करायचो – कोण जास्त थेंब हातात पकडतो ते पाहण्यासाठी. आई मात्र अंगणातली शेवाळं काढत, नाहीतर कोणी घसरून पडेल म्हणून ओरडायची. संध्याकाळी, जेव्हा वीज जायची, तेव्हा कंदिलाच्या प्रकाशात बसून आजोबा गोष्टी सांगायचे. बाहेर पावसाचं गाणं, आत गोष्टींचं जग – हा अनुभव आयुष्यभर विसरणं शक्यच नाही. शेतांमध्ये तर एक वेगळीच धामधूम असायची. बैलजोडी नांगर ओढत असे, पाऊस अंगावर झेलत शेतकरी बी-बियाणं टाकत. त्यांचा तो विश्वास, की “पाऊस देव आहे”, हृदयाला भिडणारा होता. पावसात भिजलेली पेरणी म्हणजे जणू जीवनाची नवी सुरुवात. गावकऱ्यांचं आयुष्य पावसाने बांधलेलं असलं तरी त्यातूनच आनंदाचं बीज उगवतं. जत्रा, पोळा, नागपंचमी – या सगळ्या सणांची खरी रंगत पावसाळ्यातच अनुभवायला मिळते. कधी पावसाने दंगा केला तरी गावकरी त्यात हसतात, गाणी म्हणतात, आणि जीवन जगण्याची उर्मी जपतात. पावसातलं गाव ही केवळ आठवण नाही, तर आयुष्यभर जपलेली एक मौल्यवान शिदोरी आहे. शहरात राहूनही जेव्हा पावसाच्या थेंबांचा आवाज कानात येतो, तेव्हा मन नकळत त्या ओल्या मातीच्या गंधाकडे धाव घेतं. गावातल्या पावसाने शिकवलं – आनंद शोधायला फार काही लागत नाही; तो निसर्गाच्या प्रत्येक थेंबात दडलाय.

पावसातलं गाव – आठवणींच्या ओल्या छटा Read More »

कोकणातील दशावतार नाट्यकला – परंपरा आणि आजचं महत्त्व

लेखक – वैशाली पाटील , रोहा रायगड भारतीय संस्कृतीतील लोकनाट्य परंपरा ही समाजाच्या जीवनाशी घट्ट जोडलेली आहे. त्यात कोकणातील दशावतार नाट्यकला ही विशेष ठरते. भगवान विष्णूंच्या दहा अवतारांवर आधारित ही लोकनाट्यकला केवळ धार्मिक नसून सामाजिक संदेश देणारी, मनोरंजन करणारी आणि लोकांना एकत्र बांधणारी कला म्हणून ओळखली जाते. गावोगावी सण-उत्सवांच्या वेळी रंगणाऱ्या या नाट्यप्रकारातून कोकणच्या संस्कृतीचं वैभव प्रकट होतं. दशावतार नाट्यकलाचा उगम शेकडो वर्षांपूर्वी झाल्याचं मानलं जातं. कोकणातील गावोगावी मंदिरांच्या जत्रांमध्ये धार्मिक कार्यक्रमांसोबत नाटकं खेळली जात. त्यातूनच दशावतार या नाट्यप्रकाराचा जन्म झाला. यात भगवान विष्णूंच्या मत्स्य, कूर्म, वराह, नरसिंह ते कल्कि या दहा अवतारांची कथा लोकभाषेत सांगितली जाते. सुरुवातीला फक्त धार्मिक आख्यायिका मांडल्या जात, पण नंतर यात सामाजिक विषय, विनोद आणि स्थानिक बोली भाषेचा समावेश झाला. त्यामुळे ही कला लोकांना अधिक जवळची वाटू लागली. दशावतार नाट्य ही लोकनाट्य परंपरेतील सर्वाधिक लोकप्रिय कला आहे. त्याच्या मांडणीत काही वैशिष्ट्यपूर्ण बाबी आढळतात. दशावतार नाट्यकलामध्ये शतकानुशतकं लोककलावंतांनी आपलं योगदान दिलं. त्यामुळे ही कला आजही कोकणच्या गावागावात जिवंत आहे. आजच्या काळातही दशावतार नाट्य आपलं महत्त्व टिकवून आहे. ग्रामीण भागातल्या जत्रा, उत्सव आणि सांस्कृतिक मेळाव्यात ही कला नक्की सादर केली जाते. डिजिटल मनोरंजनाच्या युगातही गावकरी रात्रीभर या नाटकांचा आनंद घेतात. काही सांस्कृतिक मंडळं ही कला शहरांपर्यंत पोचवत आहेत. शाळा-महाविद्यालयांतून लोकनाट्यावरील अभ्यासक्रमांमुळे नव्या पिढीला या परंपरेची जाणीव होते आहे. त्यामुळे ही कला केवळ ऐतिहासिक वारसा नसून आजच्या सांस्कृतिक ओळखीचा अविभाज्य भाग ठरते आहे. दशावतार नाट्यकला ही कोकणच्या सांस्कृतिक आत्म्याचा आरसा आहे. यातून धार्मिकता, सामाजिकता आणि लोकजीवनाचं रंगतदार चित्रण घडतं. या कलापरंपरेचं जतन केल्यास भविष्यातील पिढ्यांना भारतीय लोकसंस्कृतीचा अमूल्य ठेवा अनुभवता येईल.

कोकणातील दशावतार नाट्यकला – परंपरा आणि आजचं महत्त्व Read More »

भारतातील डिजिटल पेमेंट्स क्रांती – अर्थव्यवस्थेला नवा वेग

भारतामध्ये मागील काही वर्षांत डिजिटल पेमेंट्समध्ये मोठ्या प्रमाणावर वाढ झाली आहे. नोटाबंदीपासून सुरू झालेली कॅशलेस अर्थव्यवस्थेची वाटचाल आता युपीआय, वॉलेट्स आणि फिनटेक स्टार्टअप्समुळे सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनाचा भाग झाली आहे. या बदलामुळे अर्थव्यवस्थेची गती, पारदर्शकता आणि वित्तीय समावेशनात लक्षणीय प्रगती झाली आहे. आज भारतात दररोज अब्जावधी रुपयांची व्यवहार डिजिटल माध्यमातून होत आहेत. नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (NPCI) च्या आकडेवारीनुसार 2025 मध्ये दर महिन्याला १५ अब्जांहून अधिक UPI व्यवहार होत आहेत. ग्रामीण भागातसुद्धा मोबाईल बँकिंग आणि QR कोड पेमेंट्स लोकप्रिय झाले आहेत. सरकारच्या “डिजिटल इंडिया” उपक्रमामुळे लहान दुकानदार, शेतकरी आणि रिक्षा चालकसुद्धा कॅशऐवजी QR स्कॅनद्वारे पैसे स्वीकारत आहेत. यामुळे औपचारिक अर्थव्यवस्थेत अधिक लोकांचा समावेश होत आहे. भारतातील डिजिटल पेमेंट्स क्रांती अनेक पातळ्यांवर सकारात्मक बदल घडवते आहे. सध्या भारत चीन आणि अमेरिकेनंतर डिजिटल पेमेंट्समध्ये मोठा बाजार ठरला आहे. सरकारचे नियमन, बँकिंग क्षेत्रातील सुधारणा आणि फिनटेक स्टार्टअप्सची झेप या तिन्हींच्या संगमामुळे हा बदल वेगाने घडतो आहे. पुढील काही वर्षांत भारतात डिजिटल पेमेंट्सचे प्रमाण आणखी वाढेल. कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), ब्लॉकचेन आणि बायोमेट्रिक ऑथेंटिकेशनमुळे सुरक्षा आणि विश्वासार्हता सुधारेल. सरकारच्या “स्मार्ट सिटी” आणि “डिजिटल इंडिया” उपक्रमांमुळे ग्रामीण अर्थव्यवस्था सुद्धा डिजिटल होण्याची शक्यता आहे. मात्र सायबर सुरक्षा आणि डेटा प्रायव्हसी हे मोठे धोके राहतील. योग्य पायाभूत सुविधा आणि डिजिटल साक्षरता वाढवली तर भारत खऱ्या अर्थाने कॅशलेस अर्थव्यवस्थेकडे वाटचाल करू शकेल. डिजिटल पेमेंट्स ही केवळ तांत्रिक सुविधा नाही तर भारताच्या अर्थकारणाचा पाया बदलणारी क्रांती आहे. यातून पारदर्शकता, गती आणि सर्वसमावेशक अर्थव्यवस्था निर्माण होऊ शकते. मात्र सुरक्षा आणि डिजिटल शिक्षणावर भर दिल्यासच हा बदल टिकाऊ ठरेल.

भारतातील डिजिटल पेमेंट्स क्रांती – अर्थव्यवस्थेला नवा वेग Read More »