राजकारण

रायगड जिल्ह्यातील श्रीवर्धन तालुक्यात मौजे गालसुरे येथे गालसुरे विभाग कुणबी समाज २० गाव सामाजिक संस्थेच्या वतीने नव्याने उभारण्यात आलेल्या सभागृहाचे भव्य उद्घाटन नुकतेच पार पडले. सामाजिक ऐक्य, सांस्कृतिक उन्नती आणि ग्रामीण प्रगतीसाठी उभारलेले हे सभागृह स्थानिकांसाठी एक अभिमानाचा क्षण ठरला. उद्घाटन सोहळ्यास मंत्री अदिती तटकरे यांच्यासह विविध सामाजिक, धार्मिक आणि राजकीय मान्यवरांची मोठ्या संख्येने उपस्थिती होती. कणकवली–श्रीवर्धन मार्गावरील गालसुरे हे सामाजिक संघटनांमध्ये अग्रेसर मानले जाणारे गाव. येथे गेल्या काही वर्षांत ग्रामीण विकास आणि सामुदायिक प्रगतीसाठी अनेक उपक्रम राबवले गेले आहेत. त्यातच आता ‘कुणबी समाज सभागृह’ या नव्या सामाजिक केंद्राच्या उभारणीमुळे गावाला एक नवीन ओळख प्राप्त झाली आहे. 🔹 उद्घाटन समारंभ उत्साहात पार उद्घाटनासाठी सकाळपासूनच ग्रामस्थांची गर्दी होती. महिलांची पारंपरिक वेशभूषा, तरुण मंडळांचा उत्साही सहभाग, आणि लहान मुलांचे नृत्य–संगीत प्रस्तुतीने कार्यक्रमाला उत्सवी रंग चढला. फलक अनावरणानंतर मंत्र्यांनी दीपप्रज्वलन करून सभागृहाचे औपचारिक उद्घाटन केले. त्यावेळी स्थानिक महिला मंडळ, तरुण कार्यकर्ते, मुंबई समितीचे प्रतिनिधी, पत्रकार बंधू तसेच सामाजिक संस्थांचे पदाधिकारी उपस्थित होते. समाजातील विविध घटकांनी उद्घाटनाच्या यशस्वी आयोजनात पुढाकार घेतला. 🔹 सांस्कृतिक आणि सामाजिक केंद्रबिंदू या सभागृहाच्या उभारणीमागील हेतू—समाजाच्या एकोपा व ऐक्यास बळकटी देणे, सांस्कृतिक–शिक्षणविषयक उपक्रमांना प्रोत्साहन देणे, आणि ग्रामीण विकासासाठी एक सामूहिक व्यासपीठ उपलब्ध करून देणे—असा असल्याचे गालसुरे विभाग कुणबी समाज संस्थेने सांगितले. या केंद्रात विवाह सोहळे, स्नेहमेळावे, धार्मिक उत्सव, सांस्कृतिक कार्यक्रम, ग्रामसभा, महिला बचतगटांच्या बैठकांपासून ते विद्यार्थ्यांसाठी वर्ग अशा विविध उपक्रमांचे आयोजन शक्य होणार आहे. परिसरातील इतर २० गावांनाही याचा फायदा होणार आहे. 🔹 मंत्री अदिती तटकरे यांचे भाषण प्रमुख पाहुण्या म्हणून उपस्थित राहिलेल्या मंत्री अदिती तटकरे यांनी आपल्या भाषणात सभागृहाच्या बांधकामाचा गौरव करताना सांगितले— “या सभागृहामुळे समाजात एकजूट वाढेल. ग्रामीण मुला–मुलींना शिक्षण, कला आणि क्रीडा क्षेत्रात संधी मिळेल. भविष्यातील पिढ्यांच्या विकासासाठी हे ठिकाण एक केंद्रबिंदू ठरेल.” त्यांनी पुढे असेही सांगितले की, ग्रामीण भागातील सामाजिक संस्था गावाच्या विकासात महत्त्वाची भूमिका बजावत आहेत. अशा उपक्रमांना शासनाच्या माध्यमातून आवश्यक सहकार्य देण्याचा प्रयत्न पुढेही केला जाईल. 🔹 स्थानिकांचे समाधान आणि अपेक्षा ग्रामस्थांनी या सभागृहाबद्दल समाधान व्यक्त केले. एका स्थानिक ज्येष्ठ नागरिकाने पत्रकारांशी बोलताना सांगितले— “आमच्या समाजाला स्वतःचे केंद्र मिळाल्याचा अभिमान आहे. या जागेतून समाजातील ऐक्य बळकट होईल, तसेच तरुणांना प्रगतीचे मार्ग खुलतील.” महिला बचतगटातील प्रतिनिधींनीही या सभागृहाचा उपयोग आर्थिक सक्षमीकरणाच्या उपक्रमांसाठी होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली. कुणबी समाज हा कोकणातील पारंपरिक, मेहनती आणि सांस्कृतिक वारसा जपणारा समाज म्हणून ओळखला जातो. मागील काही वर्षांत या समाजाने शिक्षण, व्यवसाय, आणि सामाजिक नेतृत्वात आपली ठसठशीत छाप निर्माण केली आहे. गालसुरे विभाग २० गाव सामाजिक संस्था गेल्या काही वर्षांपासून समाजोपयोगी कामे करत आहे. कार्यक्रमांचे नियोजन, सामाजिक प्रश्न निराकरण, तसेच तरुणांमधील नेतृत्वगुण विकसित करणे ही संस्थेची सातत्यपूर्ण धडपड आहे. या पार्श्वभूमीवर आधुनिक सोयींनी सुसज्ज सभागृहाची उभारणी ही एक महत्त्वाची पायरी ठरली आहे. गालसुरे येथे उभारलेले कुणबी समाज सभागृह ग्रामीण भागातील सामाजिक प्रगतीचे नवे प्रतीक ठरत आहे. सामूहिक निधी व समाजाच्या श्रमदानातून उभे राहिलेले हे केंद्र आता विविध गावांच्या विकासात्मक उपक्रमांचे स्थान बनू शकते. सभागृहाचा नियोजनबद्ध वापर झाला तर सांस्कृतिक वारसा संवर्धन, शैक्षणिक संधी, महिला सक्षमीकरण, आणि तरुणांना रोजगाराभिमुख दृष्टी देण्यासाठी हे ठिकाण महत्त्वपूर्ण ठरेल. गावाच्या विकासयात्रेत या उपक्रमाने एक पक्का टप्पा गाठल्याचे मत स्थानिक व्यक्त करत असून, प्रशासन व जनतेच्या एकत्रित प्रयत्नातून या केंद्राची उपयुक्तता अधिक वृद्धिंगत होईल, अशी अपेक्षा आहे.

महाराष्ट्रातील स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर रत्नागिरी जिल्ह्यातील राजकीय समीकरणांना वेग आला आहे. स्वतःच्या मुलीला गैरसोय होऊ नये म्हणून, तसेच नैतिकतेच्या भूमिकेत राहण्यासाठी भाजपचे दक्षिण रत्नागिरी जिल्हाध्यक्ष राजेश सावंत यांनी आपल्या पदाचा राजीनामा देऊन राजकीय वर्तुळात खळबळ उडवली आहे. मुलगी शिवसेना (UBT) मध्ये असताना स्वतः जिल्हाध्यक्षपदावर राहणे योग्य नसल्याचे मत त्यांनी मांडले. रत्नागिरी जिल्ह्यात सध्या स्थानिक निवडणुकांचा माहोल असून पक्षांतर्गत हालचालींना अधिक वेग आला आहे. अशा परिस्थितीत भाजपचे जिल्हाध्यक्ष राजेश सावंत यांनी दिलेला राजीनामा हा राजकीय दृष्ट्या महत्त्वाचा मानला जात आहे. 🔹 कौटुंबिक नात्यांमुळे बदलले समीकरण राजेश सावंत यांच्या मुलीचा विवाह माजी आमदार बाळ माने यांच्या मुलगा मिहीर माने यांच्यासोबत झाला आहे. 2024 मध्ये बाळ माने यांनी भाजपचा त्याग करून शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे गट) मध्ये प्रवेश केला होता. त्यांच्या पावलावर पाऊल ठेवत शिवानी सावंत–माने यांनीदेखील ठाकरेंच्या शिवसेनेत प्रवेश केला. या राजकीय हालचालींनंतर शिवानी यांनी शिवसेना (UBT) कडून आगामी निवडणुकांत उमेदवारीची इच्छा व्यक्त केली. यामुळे वडील राजेश सावंत यांच्यावर ‘हितसंबंधांचा संघर्ष’ (Conflict of Interest) निर्माण होण्याची शक्यता निर्माण झाली. हे टाळण्यासाठी त्यांनी पक्षाच्या जिल्हाध्यक्ष पदाचा राजीनामा सादर केला. भाजप प्रदेशाध्यक्ष रवींद्र चव्हाण यांच्याकडे त्यांनी राजीनामा दिल्याचे समजते. मात्र तो स्वीकारला गेला आहे की नाही याबाबत अधिकृत माहिती अद्याप उपलब्ध नाही. 🔹 राजेश सावंतांचे स्पष्टीकरण — “नैतिकतेसाठी राजीनामा” आपल्या भूमिकेबद्दल बोलताना सावंत म्हणाले — “आठ दिवसांपूर्वी शिवानी सावंत-माने हिने ठाकरे गटाकडून उमेदवारी मागितली. ती दुसऱ्या पक्षाकडून उमेदवारी मागत असेल तर आपण भाजपच्या जिल्हाध्यक्षपदावर राहणे काही प्रमाणात अडचणीचे होऊ शकते. उद्या युतीच्या बैठकीत कोणत्या भूमिकेत मी सहभागी होणार? त्यामुळे नैतिकता जपत मी राजीनामा दिला.” सावंत यांनी हेही स्पष्ट केले की, पक्षाने कधीही त्यांच्याकडे राजीनामा मागितला नव्हता. उलट पक्षाने नेहमीच आपल्यावर विश्वास ठेवला. “पक्षाच्या विश्वासाला तडा जाऊ नये, आणि मुलीच्या वाटचालीला अडथळा निर्माण होऊ नये, अशी माझी इच्छा आहे,” असेही त्यांनी नमूद केले. 🔹 मुलगी शिवानी सावंत-माने झाली भावूक नगराध्यक्षपदासाठी संभाव्य उमेदवार मानल्या जाणाऱ्या शिवानी सावंत-माने यांनी वडिलांच्या या निर्णयावर भावूक प्रतिक्रिया व्यक्त केली. त्या म्हणाल्या — “माझे वडील माझ्यासाठी काहीही करू शकतात. त्यांचा निर्णय माझ्या राजकीय प्रवासाला दिशा देणारा आहे.” शिवानी पुढे म्हणाल्या की — “माझे आजोबा शिवसेनेचे आमदार होते. राजकीय वारसा माझ्या पाठीशी आहे. रत्नागिरीकरांनी मला संधी द्यावी अशी माझी अपेक्षा.” या सर्व घडामोडींवरून कौटुंबिक नात्यांपेक्षा राजकीय नैतिकता प्राधान्य देणे हे सावंत यांचे निर्णयातून स्पष्ट होत आहे. 🔹 भाजपमध्ये चर्चेचा विषय या राजीनाम्यामुळे भाजपच्या स्थानिक संघटनांमध्ये चर्चांना उधाण आले आहे. येत्या निवडणुकांत सावंत यांचा प्रभाव, पदाविना किती टिकून राहील, तसेच त्यांचे कार्यकर्ते आगामी काळात कोणत्या मार्गावर जातील, याकडे स्थानिक राजकीय निरीक्षकांचे लक्ष आहे. रत्नागिरी जिल्हा हा कोकणाचा महत्त्वाचा राजकीय पट. येथे भाजप, शिवसेना, शिवसेना (UBT), राष्ट्रवादी अशा सर्वच पक्षांचे घडामोडींवर लक्ष असते. त्यामुळे सावंत यांच्या राजीनाम्याचा प्रभाव निवडणूक प्रक्रियेवर होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. महाराष्ट्रात शिवसेना विभाजनानंतर दोन्ही शिवसेना गट आणि भाजप यांच्यातील राजकीय चढाओढ सतत तीव्र आहे. कोकण पट्टा हा शिवसेनेचा परंपरागत बालेकिल्ला मानला जातो. दुसरीकडे, गेल्या काही वर्षांत भाजपने या भागात मोठी घुसखोरी केली असून, नेतृत्वावर बाळ माने, नितेश राणे यांसारख्या व्यक्तींची छाप दिसून येते. 2024 मध्ये बाळ माने यांनी भाजप सोडत शिवसेना (UBT) ची साथ घेतली. त्यानंतर त्यांच्या कुटुंबातील शिवानी सावंत-माने यांनीही शिवसेनेत प्रवेश घेतला. अशा पार्श्वभूमीवर जिल्हाध्यक्षपदावर असलेले राजेश सावंत यांच्या भूमिकेबाबत प्रश्न निर्माण होऊ लागले होते. राजेश सावंत यांच्या राजीनाम्यामुळे स्थानिक राजकारणाला नवी दिशा मिळाली आहे. मुलीच्या राजकीय प्रवासाला प्राधान्य देत त्यांनी घेतलेला हा निर्णय कौटुंबिक आणि राजकीय नात्यांमधील संतुलनाचे प्रतीक ठरला आहे. आगामी निवडणुकांत शिवानी सावंत-माने यांना ठाकरे गटाकडून उमेदवारी मिळण्याची शक्यता असल्याने त्यांच्या प्रचारात स्थानिक पातळीवर कोणते राजकीय गट त्यांना पाठिंबा देतात, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे. भाजपकडून सावंत यांच्या जागी कोणाला संधी दिली जाणार? शिवसेना–भाजप संघर्षाची पुढील पायरी काय असेल? आणि सामान्य मतदार या सगळ्याबाबत कोणती भूमिका घेतील?हे सर्व प्रश्न आता आगामी राजकीय वातावरण ठरवणार आहेत.

कणकवली नगरपंचायत निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर स्थानिक राजकारणात अभूतपूर्व हालचाली सुरू झाल्या आहेत. शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) आणि मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या शिवसेना गटात राज्य पातळीवर संघर्ष असला, तरी कणकवलीत भाजप आणि स्थानिक आमदार नितेश राणे यांच्या प्रभावाला रोखण्यासाठी दोन्ही गट एकत्र येण्याची चर्चा सुरू आहे. या संदर्भातील गुप्त बैठकींच्या वृत्तांमुळे राजकीय वातावरण तापले आहे. 2️⃣ मुख्य घडामोडी (400–500 शब्द) सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवली ही परंपरेने राजकीय दृष्ट्या संवेदनशील माती. भाजपचे आमदार नितेश राणे यांचा प्रभाव इथल्या सर्व स्थानिक निवडणुकांत जाणवतो. आगामी नगरपंचायत निवडणुकीतही भाजप आणि त्यांच्या समर्थकांचा कणकवलीवर पुन्हा एकछत्री अंमल निर्माण होईल, असा अंदाज राजकीय निरीक्षकांनी वर्तवला होता. मात्र गेल्या आठवड्यातील काही गुप्त हालचालींनी हा समीकरणांचा तक्ता अचानक बदलला. 🔹 स्थानिक युतीची हालचाल विश्वसनीय सूत्रांनुसार शिवसेना (UBT) आणि शिंदे सेनेचे स्थानिक पदाधिकारी ‘शहर विकास आघाडी’ या अनौपचारिक बॅनरखाली एकत्र येण्याची चर्चा करत आहेत. राज्य पातळीवर तीव्र संघर्ष असले, तरी कणकवली पातळीवर सामायिक राजकीय स्वार्थ, तसेच भाजपविरोधातील मतसंघटन हाच या हालचालींचा आधार मानला जात आहे. या बैठकींना काँग्रेस, राष्ट्रवादी (शरद पवार गट) पदाधिकाऱ्यांचीही जोड मिळत असल्याचे बोलले जाते. विरोधी मतांचे विभाजन टाळण्यासाठी सर्व पक्षांना या आघाडीमध्ये सामील करण्याची योजना असल्याचे समजते. 🔹 नितेश राणेविरोधात संयुक्त तटबंदी? कणकवलीत भाजपच्या नगराध्यक्षपदासाठी समीर नलावडे हे इच्छुक म्हणून पुढे येत असून, त्यांना आमदार नितेश राणे यांचा पाठिंबा राहणार हे स्पष्ट आहे. त्यामुळे विरोधी पक्षांच्या दृष्टीने एकत्रित लढाई हाच एकमेव पर्याय असल्याचे मानले जात आहे. शिवसेना (UBT) गटाकडून संदेश पारकर यांचे नाव चर्चेत आहे. स्थानिक पातळीवर त्यांची व्याप्ती असून, जनाधाराचे काही प्रमाण या समूहाकडे आहे. शिंदे सेनेचे काही पदाधिकारी या नावाबाबत सकारात्मक असल्याचे चर्चेत आहे. मात्र या चर्चा अद्याप अनौपचारिक असून, अधिकृत पुष्टी कुठल्याच नेत्यांकडून मिळालेली नाही. 🔹 गुप्त बैठकांचा गौप्यस्फोट गत आठवड्यात कणकवली परिसरात झालेल्या दोन गुप्त बैठकींची माहिती काही राजकीय सूत्रांनी दिली. या बैठकींमध्ये शिवसेना (UBT) आणि शिंदे गटातील प्रमुख कार्यकर्ते सहभागी झाले होते. बैठकींच्या तपशीलाबाबत अधिकृत माहिती गुप्त ठेवण्यात आली आहे; मात्र “भाजपविरोधी राजकीय रणनीती” हाच या विचारमंथनाचा मुख्य हेतू असल्याचे स्थानिक सूत्रांचे म्हणणे. या बातम्यांमुळे भाजपचे स्थानिक पदाधिकारी सजग झाले असून, मतसंघटन अधिक मजबूत करण्यासाठी त्यांनी मोर्चेबांधणी सुरू केल्याचे दिसते. 🔹 नागरिकांचा दृष्टिकोन कणकवलीत राजकीय ध्रुवीकरण दीर्घकाळापासून जाणवते. स्थानिक नागरिकांना पाणीपुरवठा, रस्ते, आरोग्य व्यवस्था अशा मूलभूत समस्यांचा सामना करावा लागत आहे. त्यामुळे “शिवसेना–शिवसेना” किंवा “महायुती–भाजप” अशा आघाड्यांपेक्षा स्थानिक विकासाला प्राधान्य देणारा पक्ष वा उमेदवार विजयी व्हावा, अशी भूमिका मतदार व्यक्त करताना दिसत आहेत. एक नागरिक म्हणाला, “निवडणूक कोण जिंकतं यापेक्षा शहराची समस्या सोडवणं महत्त्वाचं. राजकारणात दोन शिवसेना एकत्र आल्या तर भाजपची टक्कर नक्कीच वाढेल, पण त्याचा फायदा जनतेला होईल का हे महत्त्वाचं.” 3️⃣ पार्श्वभूमी (100–150 शब्द) शिंदे–फडणवीस सरकार स्थापनेनंतर महाराष्ट्रात शिवसेना (UBT) आणि शिंदे सेना परस्परांवर कठोर आरोप–प्रत्यारोप करत आहेत. दोन्ही बाजूंची राजकीय भुमिका परस्परविरोधी असली तरी स्थानिक राजकारणात परिस्थितीनुसार समीकरणे बदलत आली आहेत. सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात राणे कुटुंबीयांचा प्रभाव प्रस्थापित आहे. त्याविरोधात स्थानिक स्तरावर महाविकास आघाडी अधूनमधून एकत्र येत असते. कणकवली नगरपंचायतीचा इतिहास पाहता, विकासकामे आणि सत्ता दोन्हीवर राणे कुटुंबीयांचा ठसा असल्याचे मानले जाते. त्यामुळे या वेळची निवडणूक अधिक चुरशीची होण्याची चिन्हे असून, स्थानिक राजकारण पुन्हा नव्याने मांडले जात असल्याचे स्पष्ट होते. सध्या कणकवलीत दिसणाऱ्या हालचाली केवळ ‘चर्चा’ आणि ‘अनौपचारिक संवाद’ यांच्या टप्प्यावर आहेत. मात्र दोन्ही शिवसेना गटांनी एकत्र यायचे ठरवले, तर भाजप आणि आमदार नितेश राणे यांच्यासाठी ही निवडणूक आव्हानात्मक ठरू शकते. शहर विकास, पाणीपुरवठा, रस्ते, बाजारपेठ व्यवस्थापन अशा स्थानिक मुद्द्यांवर स्पष्ट भुमिका घेणाऱ्या पक्षाला मतदारांकडून प्रतिसाद मिळण्याची शक्यता आहे. राजकीय समिकरणे परिवर्तनाच्या दिशेने जात असताना, पुढील काही दिवसांत युतीचे स्वरूप स्पष्ट होईल का, याकडे सर्वांचे लक्ष आहे.