konkandhara.com

पुस्तक समीक्षा

लोकसंख्या वाढ धर्मामुळे? – धक्कादायक गैरसमजांना पुराव्यानिशी छेद देणारं धाडसी पुस्तक

पुस्तकाचं नाव: द पॉप्युलेशन मिथलेखक: डॉ. एस. वाय. कुरैशीप्रकाशक: हार्पर कॉलिन्स (२०२१) “भारताची लोकसंख्या झपाट्याने वाढतेय, आणि त्याला धर्माधारित कारणं जबाबदार आहेत!” – हे विधान आपण अनेकदा ऐकलं असेल. पण खरंच हे तथ्य आहे का? की हे केवळ राजकीय आख्यायिका आहेत? या प्रश्नांची उत्तरं देणारं, गैरसमजांना पुराव्यानिशी छेद देणारं पुस्तक म्हणजे डॉ. कुरैशी यांचं द पॉप्युलेशन मिथ. डॉ. एस. वाय. कुरैशी हे भारताचे माजी मुख्य निवडणूक आयुक्त (CEC). प्रशासकीय सेवेत दीर्घ अनुभवासोबत त्यांनी समाजातील संवेदनशील मुद्द्यांवर सातत्याने लिखाण केलं आहे. लोकशाही, निवडणुका, सामाजिक समरसता यांवर त्यांचा अभ्यास मोठ्या मानाने घेतला जातो. द पॉप्युलेशन मिथ या ग्रंथात त्यांनी लोकसंख्या आणि धर्म यावर पसरलेल्या गैरसमजांचं विश्लेषण केलं आहे. The Population Myth हे २०२१ साली प्रसिद्ध झालेलं पुस्तक भारतीय समाजात प्रचलित असलेल्या “मुस्लिम लोकसंख्या जलद वाढतेय आणि हिंदूंना मागे टाकेल” या धारणेचं तपशीलवार परीक्षण करतं. कुरैशी यांनी जनगणना अहवाल, राष्ट्रीय कुटुंब आरोग्य सर्वेक्षण (NFHS), सरकारी आकडेवारी, आरोग्यविषयक अभ्यास यांचा वापर करून शास्त्रीय पद्धतीने या मिथकांचा पर्दाफाश केला आहे. हे पुस्तक सांगतं की – सर्व धर्मांमध्ये लोकसंख्या वाढीचं प्रमाण गेल्या काही दशकांत कमी झालं आहे. मुस्लिम समाजातही कुटुंब नियोजनाचा वापर वाढतो आहे. शिक्षण, गरीबी आणि स्त्रियांचं सशक्तीकरण हे घटक लोकसंख्या नियंत्रित करतात, धर्म नव्हे. कुरैशी यांनी सोप्या भाषेत आकडेवारी मांडली आहे, ज्यामुळे सर्वसामान्य वाचकालाही या विषयाची खरी बाजू समजते. पुस्तक मुख्यतः काही मिथकांना केंद्रस्थानी ठेवतं – “मुस्लिम लोकसंख्या हिंदूंना मागे टाकेल” “मुस्लिम समाज कुटुंब नियोजन नाकारतो” “धर्म हा लोकसंख्या नियंत्रणात मुख्य घटक आहे” या मिथकांना तथ्याधारित उत्तरं दिली आहेत. आकडेवारी, तुलनात्मक ग्राफ, आणि सरकारी अहवालांच्या आधारे लेखक दाखवतात की शिक्षण आणि विकास मिळाल्यावर सर्व समाजात लोकसंख्या नियंत्रण नैसर्गिकरीत्या होतं. भाषा शैली: सोपी, प्रवाही, वाचकाला आकडेवारी समजेल अशी. कथनाची ताकद: राजकीय संवेदनशील विषय असूनही संतुलित आणि शास्त्रीय मांडणी. वेगळेपणा: धर्माधारित मिथकांचा पुराव्यानिशी पर्दाफाश. प्रभावी प्रसंग: NFHS आकडेवारीवर आधारित निष्कर्ष – सर्व धर्मांमध्ये TFR (Total Fertility Rate) घटतो आहे. विषय आकडेवारीप्रधान असल्यामुळे सामान्य वाचकाला काही ठिकाणी जड वाटू शकतो. राजकीय अंग अधिक स्पष्ट करण्याची संधी असूनही काही ठिकाणी लेखक जपून बोलतात. आजच्या भारतात धर्माधारित लोकसंख्या चर्चेचं राजकारण तापलेलं असताना हे पुस्तक महत्त्वाचं ठरतं. वाचकाला केवळ आकडेवारीचं भान येत नाही, तर “विकास आणि शिक्षण हेच लोकसंख्या नियंत्रणाची खरी गुरुकिल्ली आहेत” हा मुद्दाही ठसतो. हे पुस्तक समाजशास्त्र, राजकारण आणि समकालीन भारत समजून घ्यायला उत्सुक असणाऱ्या वाचकांसाठी आवश्यक आहे.👉 “लोकसंख्येचं भूत दाखवून समाजात दरी निर्माण करणाऱ्यांना हे पुस्तक ठोस उत्तर देतं. त्यामुळे वाचायलाच हवं.” लोकसंख्या वाढ धर्मामुळे? – धक्कादायक गैरसमजांना पुराव्यानिशी छेद देणारं धाडसी पुस्तक

लोकसंख्या वाढ धर्मामुळे? – धक्कादायक गैरसमजांना पुराव्यानिशी छेद देणारं धाडसी पुस्तक Read More »

भारत माता कोण आहे? इतिहास आणि राष्ट्रवादाच्या खोलात जाणारे पुस्तक

पुस्तकाचं नाव: कौन है भारत मातालेखक: पुरुषोत्तम अग्रवालप्रकाशक: (प्रकाशकाची माहिती दिल्यास अपडेट करता येईल) “भारत माता कोण आहे? एक आदर्श, एक कल्पना, की एक जीवंत इतिहास?”हे पुस्तक वाचकाला भारताच्या राष्ट्रीय ओळखीच्या, इतिहासाच्या आणि सामाजिक परिप्रेक्ष्याच्या खोलात घेऊन जाते. पुरुषोत्तम अग्रवाल हे लेखक, समाजशास्त्रज्ञ आणि इतिहासकार आहेत, ज्यांनी भारतीय राष्ट्रवाद, समाज आणि इतिहास यावर लेखन केले आहे. त्यांचे लिखाण सुसंगत, संशोधनावर आधारित आणि विचारांना जागृत करणारे असते. कौन है भारत माता हे त्यांचे महत्त्वाचे कार्य असून त्यांनी भारताच्या आदर्श आणि वास्तविक भूमिकेवर प्रकाश टाकला आहे. कौन है भारत माता हे पुस्तक भारताच्या राष्ट्रीय ओळखी, इतिहासातील संघर्ष, सामाजिक बदल आणि संस्कृतीचे महत्त्व यावर आधारित आहे. प्रकाशन वर्षानुसार हे पुस्तक आधुनिक भारताच्या इतिहास आणि राष्ट्रवादी विचारसरणीच्या संदर्भात महत्वाचे आहे. पुस्तकाचे उद्दीष्ट म्हणजे वाचकाला भारताच्या आदर्शाची, सामाजिक संघर्षांची आणि राष्ट्राच्या विकासातील भूमिका समजावणे. लेखकाने विविध ऐतिहासिक दस्तऐवज, सामाजिक संदर्भ, आणि सांस्कृतिक दृष्टिकोन वापरून विषय सखोलपणे मांडला आहे. पुस्तकाची रचना थीम आधारित असून, प्रत्येक विभाग भारताच्या राष्ट्रवादी ओळखी, सामाजिक बदल, संघर्ष आणि आदर्शाच्या दृष्टिकोनातून वाचकाला मार्गदर्शन करतो. लेखकाने इतिहास, समाजशास्त्र आणि नैतिक दृष्टिकोन यांचा संतुलित अभ्यास मांडला आहे. कौन है भारत माता हे पुस्तक कथात्मक नसून इतिहास, समाजशास्त्र आणि राष्ट्रवादावर आधारित विश्लेषण आहे: भारताच्या राष्ट्रवादाची सुरुवात समाज आणि संस्कृती यांचा प्रभाव राष्ट्रीय ओळखीची संघर्षमय यात्रा ऐतिहासिक आणि आधुनिक संदर्भ आदर्श, वास्तविकता आणि विचारांचा संगम भाषा शैली: स्पष्ट, तथ्यात्मक आणि विचारपूर्ण कथनाची ताकद: राष्ट्रवादी विचार आणि भारतीय समाजाच्या संघर्षाचे प्रभावी विश्लेषण वेगळेपणा: भारताच्या राष्ट्रीय ओळखीवर सखोल दृष्टिकोन प्रभावी प्रसंग / विचार: ऐतिहासिक संघर्ष, सामाजिक बदल, आदर्श आणि विचार सामाजिक व ऐतिहासिक पार्श्वभूमी नसलेल्या वाचकाला काही भाग क्लिष्ट वाटू शकतात काही संदर्भ थोडे जास्त सैद्धांतिक वाटू शकतात हे पुस्तक वाचल्यावर वाचकाला भारताची राष्ट्रीय ओळख, इतिहासातील संघर्ष आणि समाजाचा विकास स्पष्ट होते. आजच्या काळात, जेथे राष्ट्रवादी विचार आणि सामाजिक परिवर्तन महत्त्वाचे आहेत, त्या दृष्टिकोनातून हे पुस्तक अत्यंत उपयोगी ठरते. कोणासाठी योग्य: भारतीय राष्ट्रवाद, इतिहास, समाजशास्त्र आणि संस्कृती यामध्ये रस असलेल्या वाचकांसाठी का वाचावं: भारताच्या आदर्श, राष्ट्रीय ओळख आणि सामाजिक संघर्षांचा अभ्यास करण्यासाठी का नाही: इतिहास किंवा राष्ट्रवादात रस नसल्यास ” भारत माता – एक आदर्श, एक संघर्ष, आणि अनेक विचारांचा संगम.” “कौन है भारत माता – इतिहास, समाज आणि राष्ट्रवादाचा सखोल अभ्यास.”

भारत माता कोण आहे? इतिहास आणि राष्ट्रवादाच्या खोलात जाणारे पुस्तक Read More »

The Man Who Bombed Karachi

पुस्तकाचं नाव: The Man Who Bombed Karachiलेखक: ऍडमिरल एस एम नंदाप्रकाशक: हार्पर कॉलिन “एका व्यक्तीच्या निर्णयाने शहराचा इतिहास बदलला, आणि त्या निर्णयाची बाजू नेहमीच विवादस्पद राहिली.”The Man Who Bombed Karachi हे पुस्तक वाचकाला आतंकवाद, सुरक्षा, आणि राजकीय गुंतागुंत याच्या खोलात घेऊन जाते. ऍडमिरल एस एम नंदा हे भारतीय नौदलाचे वरिष्ठ अधिकारी आहेत, ज्यांनी सुरक्षा, सामरिक धोरणे आणि लष्करी इतिहास यावर लेखन केले आहे. त्यांचे लिखाण तज्ज्ञता आणि अनुभवावर आधारित असून, ते सुरक्षा, लष्करी रणनीती आणि ऐतिहासिक घटनांचे सखोल विश्लेषण करतात. The Man Who Bombed Karachi हे त्यांचे महत्त्वाचे कार्य असून त्यांनी घटनेच्या पार्श्वभूमी, धोरणात्मक निर्णय आणि परिणामांचे सखोल विश्लेषण मांडले आहे. The Man Who Bombed Karachi हे पुस्तक लष्करी दृष्टिकोनातून आणि सुरक्षा, राजकारण व इतिहासाच्या संदर्भातून लिहिलेले आहे. प्रकाशन वर्षानुसार हे पुस्तक आधुनिक भारत-पाकिस्तान संबंधांवरील घटनांचे महत्त्वपूर्ण दस्तऐवज ठरते. पुस्तकाचे उद्दीष्ट म्हणजे वाचकाला कराचीवरील बॉम्बस्फोटाच्या घटनेमागील कारणे, रणनीती, लष्करी आणि राजकीय संदर्भ समजावणे. लेखकाने विविध सुरक्षा दस्तऐवज, माध्यमातील नोंदी, आणि प्राथमिक अनुभव वापरून ही घटना सखोलपणे उलगडली आहे. पुस्तकाची रचना कालानुक्रमिक असून, सुरुवातीपासून घटना कशी घडली, निर्णय कसे घेण्यात आले, सैन्य व प्रशासनाची भूमिका, आणि त्याचा पाकिस्तान आणि भारतावर होणारा परिणाम यावर प्रकाश टाकतो. प्रत्येक विभाग वाचकाला सैन्य धोरण, राजकारण आणि सुरक्षा समस्यांचा अनुभव देतो. The Man Who Bombed Karachi हे पुस्तक कथात्मक नसून इतिहास, सुरक्षा आणि राजकारणावर आधारित विश्लेषण आहे: बॉम्बस्फोटाची पार्श्वभूमी निर्णय घेणाऱ्यांची भूमिका आणि कारणे सुरक्षा व लष्करी रणनीती राजकीय आणि सामाजिक परिणाम ऐतिहासिक विश्लेषण आणि पुढील धडे भाषा शैली: स्पष्ट, तथ्यात्मक आणि सखोल कथनाची ताकद: घटनेच्या निर्णयांचा, धोरणांचा आणि परिणामांचा प्रभावी अभ्यास वेगळेपणा: लष्करी दृष्टिकोनातून बॉम्बस्फोट आणि त्याचे ऐतिहासिक परिणाम प्रभावी प्रसंग / विचार: निर्णय प्रक्रियेतले ताण, धोरणात्मक गुंतागुंत आणि सुरक्षा परिणाम सैन्य किंवा सुरक्षा धोरणाची पार्श्वभूमी नसलेल्या वाचकाला काही विभाग क्लिष्ट वाटू शकतात घटना आणि निर्णयांचे सखोल विश्लेषण कधी कधी लांबट वाटू शकते हे पुस्तक वाचल्यावर वाचकाला लष्करी निर्णय, राजकीय दबाव आणि सुरक्षा धोरणांचे वास्तव स्पष्ट होते. आजच्या काळात, जेथे भारत-पाकिस्तान संबंध आणि सुरक्षा संदर्भ महत्त्वाचे आहेत, त्या दृष्टिकोनातून हे पुस्तक अत्यंत उपयुक्त ठरते. कोणासाठी योग्य: सुरक्षा, लष्करी इतिहास, राजकारण आणि भारतीय-पाकिस्तानी संबंधांमध्ये रस असलेल्या वाचकांसाठी का वाचावं: कराची बॉम्बस्फोटाच्या मागच्या सत्य, धोरण आणि परिणाम समजून घेण्यासाठी का नाही: सैन्य/सुरक्षा संदर्भात रस नसल्यास “एक निर्णय, एक शहर आणि इतिहासाच्या पानावर बदल – कराची बॉम्बस्फोटाची खरी कथा.” “The Man Who Bombed Karachi – धोरण, निर्णय आणि इतिहासाचा गुंतागुंतीचा संगम.”

The Man Who Bombed Karachi Read More »

बीजेपी पूर्व मोदी: संघर्ष, धोरण आणि राजकारणाची खरी कथा

पुस्तकाचं नाव: जुगलबंदीलेखक: विनय सीतापतीप्रकाशक: पेंगुईन प्रकाशक ” भारतीय राजकारणाची एक महत्त्वाची घटना – नरेंद्र मोदीच्या आगमनापूर्वी बीजेपीचा प्रवास किती संघर्षमय आणि गुंतागुंतीचा होता?”या पुस्तकातून वाचकाला समजते की राजकीय पक्ष फक्त सत्ता मिळवण्यासाठी नसतो, तर सामाजिक, धार्मिक आणि राजकीय दृष्टिकोनातून समाजावर प्रभाव टाकणारा संघटना आहे. विनय सीतापती हे पत्रकार आणि लेखक आहेत, ज्यांनी भारतीय राजकारण, सामाजिक आंदोलन आणि पक्षीय इतिहास यावर व्यापक लेखन केले आहे. त्यांचे लिखाण तटस्थ, सखोल संशोधनावर आधारित आणि ऐतिहासिक संदर्भ समजावून सांगणारं असतं. जुगलबंदी हे त्यांच्या महत्त्वाच्या कार्यांपैकी एक आहे, ज्यात त्यांनी बीजेपीच्या स्थापनेपासून मोदीच्या नेतृत्वापर्यंतच्या काळाचा अभ्यास केला आहे. जुगलबंदी – बीजेपी बेफोरे मोदी हे पुस्तक भारतीय जनता पार्टीच्या प्रारंभिक इतिहास, राजकीय रणनीती, सामाजिक दबाव आणि नेतृत्व संघर्ष यावर आधारित आहे. प्रकाशन वर्षानुसार हे पुस्तक आधुनिक भारतीय राजकारणाच्या इतिहासातल्या संदर्भात महत्त्वाचे ठरते. पुस्तकाचे उद्दीष्ट म्हणजे वाचकाला बीजेपीच्या स्थापनेपासून मोदींच्या नेतृत्वापूर्वीच्या काळाचा राजकीय प्रवास, संघर्ष आणि धोरणे समजावणे. लेखकाने विविध दस्तऐवज, माध्यमातील रिपोर्ट, पक्षीय घोषणापत्रे आणि तज्ज्ञांचे लेख वापरून हा विषय सखोलपणे मांडला आहे. पुस्तकाची रचना कालानुक्रमिक असून, सुरुवातीपासून बीजेपीच्या स्थापनेपासून त्यांचा वाढता प्रभाव, राजकीय संघर्ष, अंतर्गत मतभेद, सामाजिक समर्थन आणि पार्टीची धोरणे यावर प्रकाश टाकतो. प्रत्येक विभाग वाचकाला पक्षाच्या राजकीय, सामाजिक आणि सांस्कृतिक प्रभावांचा अनुभव देतो. जुगलबंदी – बीजेपी बेफोरे मोदी हे पुस्तक कथा नसून राजकीय विश्लेषण आहे, ज्यात मुख्य आशय खालीलप्रमाणे: बीजेपीची स्थापना आणि प्रारंभिक राजकीय धोरणे पक्षीय संघर्ष आणि नेतृत्वाच्या समस्यांचा अभ्यास सामाजिक आणि धार्मिक घटकांचा पक्षावर प्रभाव स्थानिक व राष्ट्रीय राजकारणातील भूमिका मोदींच्या नेतृत्वापूर्वीच्या काळातील पार्टीची वाढ आणि आव्हाने भाषा शैली: स्पष्ट, तथ्यात्मक आणि अकादमिक कथनाची ताकद: राजकीय इतिहास आणि रणनीती प्रभावीपणे समजावते वेगळेपणा: पार्टीच्या प्रारंभिक काळाचा अभ्यास, मोदी यांच्यापूर्वीचा BJP प्रवास प्रभावी प्रसंग / विचार: राजकीय संघर्ष, मतभेद, धोरणात्मक निर्णय राजकारण किंवा भारतीय पक्षीय इतिहासाची पार्श्वभूमी नसलेल्या वाचकाला काही विभाग क्लिष्ट वाटू शकतात विस्तृत संदर्भांमुळे काही भाग लांबट वाटतो हे पुस्तक वाचल्यावर वाचकाला बीजेपीच्या प्रारंभिक संघर्षांचे, धोरणात्मक निर्णयांचे आणि सामाजिक-राजकीय प्रभावांचे सखोल ज्ञान मिळते. आजच्या काळात, जेथे भारतीय राजकारण आणि पार्टीच्या निर्णयांचा समाजावर परिणाम दिसतो, त्या संदर्भात हे पुस्तक अत्यंत महत्वाचे ठरते. कोणासाठी योग्य: भारतीय राजकारण, पक्षीय इतिहास, सामाजिक-राजकीय संघर्ष आणि नेतृत्वात रस असलेल्या वाचकांसाठी का वाचावं: मोदींच्या नेतृत्वापूर्वी BJP चा प्रवास जाणून घेण्यासाठी का नाही: राजकारण किंवा पक्षीय इतिहासात रस नसल्यास “बीजेपी फक्त सत्ता मिळवणारा पक्ष नाही, तर समाजावर प्रभाव टाकणारी संघटना आहे.” “जुगलबंदी – मोदींच्या आगमनापूर्वी भारतीय राजकारणाची खरी कथा.”

बीजेपी पूर्व मोदी: संघर्ष, धोरण आणि राजकारणाची खरी कथा Read More »

Midnight Border

पुस्तकाचं नाव: Midnight Borderलेखक: सुचेता विजयनप्रकाशक: (तुम्ही प्रकाशक दिला नाही, असल्यास मी अनुमानितपणे वापरू शकतो – HarperCollins किंवा प्रकाशक दिल्यास अपडेट करु) सीमा फक्त नकाशावर नसते, ती मनाच्या, संस्कृतीच्या आणि समाजाच्या मर्यादांमध्येही अस्तित्वात असते.”तुम्ही कधी विचार केला आहे का की सीमांवर घडणाऱ्या कथा किती गुंतागुंतीच्या, भीतीदायक आणि मानवी भावनांनी भरलेल्या असतात? Midnight Border हे पुस्तक वाचकाला अशा रहस्यमय, धोकादायक आणि मानवी संघर्षाने भरलेल्या सीमा प्रवासात घेऊन जाते. सुचेता विजयन या भारतीय लेखिका आहेत, ज्यांनी इतिहास, राजकीय संघर्ष आणि मानवी कहाण्यांवर आधारित लेखन केले आहे. त्यांचे लेखन विषयाची खोली, वास्तववादी दृष्टिकोन आणि संवादात्मक शैलीसाठी ओळखले जाते. Midnight Border हे त्यांचे महत्त्वाचे पुस्तक असून, त्यांनी सीमापार होणाऱ्या संघर्ष आणि धोक्यांचे वास्तव वाचकापर्यंत पोहोचवले आहे. Midnight Border हे पुस्तक सहस, राजकीय संघर्ष आणि मानवी कहाणी यावर आधारित आहे. हे पुस्तक आधुनिक काळातील सीमा प्रदेशातील घटनांवर प्रकाश टाकते. पुस्तकाचे मुख्य उद्दीष्ट म्हणजे वाचकाला सीमा पार करताना घडणाऱ्या धोक्यांचे, सामरिक आणि सामाजिक अडचणींचे अनुभव समजावणे. सुचेता विजयन यांनी वास्तविक घटनेवर आधारित घटनांचा संदर्भ घेतलेला आहे आणि त्यांच्या कथेत मानवी भावना, धोका आणि निर्णय या सर्व गोष्टींचा समावेश आहे. पुस्तकाची रचना कालानुक्रमिक असून, कथा सुरुवातीपासून शेवटपर्यंत सीमा पार करणाऱ्या प्रवाशांच्या संघर्ष, धोका, आशा आणि घडामोडी यावर प्रकाश टाकते. लेखकाने घटना, संवाद, आणि पात्रांच्या मनोवृत्ती यांचे संतुलित मिश्रण केले आहे, जे वाचकाला पुस्तकात खोलवर गुंतवते. Midnight Border हे पुस्तक कथा-आधारित आहे, ज्यात मुख्य आशय खालीलप्रमाणे: सीमा प्रदेशातील रहस्यमय वातावरण प्रवाशांचा संघर्ष आणि धोकादायक परिस्थिती प्रशासन आणि स्थानिक लोकांशी संवाद मानवी भावना, भीती, धैर्य आणि निर्णय शेवटी प्रवासाचा परिणाम आणि पात्रांचा अनुभव भाषा शैली: स्पष्ट, संवेदनशील आणि कथात्मक कथनाची ताकद: वाचकाला सीमा पार करताना अनुभवणाऱ्या भीती, धैर्य आणि संघर्षाची जाणीव करुन देते वेगळेपणा: सीमापार होणाऱ्या वास्तविक आणि कल्पनिक घटना एकत्र सादर केल्या आहेत प्रभावी प्रसंग / विचार: भीती, आशा, धोका आणि मानवी धैर्याचे प्रसंग काही भाग क्लिष्ट आहेत, विशेषतः भौगोलिक आणि राजकीय संदर्भ जाणून न घेणाऱ्या वाचकासाठी काही प्रसंग थोडे जास्त लांबट वाटू शकतात हे पुस्तक वाचल्यावर वाचकाला सीमा आणि मानवाच्या धैर्याची खरी व्याख्या समजते. आजच्या काळात, जेथे सीमा सुरक्षा, प्रवास आणि मानवी संघर्ष यांचा थेट संबंध आहे, त्या संदर्भात हे पुस्तक अत्यंत महत्त्वाचे ठरते. कोणासाठी योग्य: साहस, सामाजिक संघर्ष, सीमा अनुभव आणि मानवी कथा यामध्ये रस असलेल्या वाचकांसाठी का वाचावं: सीमा पार करताना घडणाऱ्या खऱ्या संघर्षाचे अनुभव जाणून घेण्यासाठी का नाही: क्लिष्ट, भूगोल/राजकारणाच्या संदर्भाची माहिती न आवडणाऱ्या वाचकांसाठी “सीमा ही फक्त नकाशावर नसते; ती धैर्य, भीती आणि मानवतेच्या चाचणीची जागा आहे!” “Midnight Border – एक प्रवास, अनेक संघर्ष आणि मानवतेचा अनुभव

Midnight Border Read More »

Hindu Nationalism: A Reader

पुस्तकाचं नाव: Hindu Nationalism: A Readerलेखक: Edited by Christophe Jaffrelotप्रकाशक: Routledge ” राजकीय विचारधारा आणि धर्म यांचा संबंध समाजावर किती खोल परिणाम करतो?”आपण हिंदू राष्ट्रवादाचा अभ्यास केल्यावरच समजू शकतो की इतिहास, राजकारण आणि धार्मिक भावना एकमेकांशी किती गुंतलेल्या आहेत. Hindu Nationalism: A Reader हे पुस्तक वाचकाला हिंदू राष्ट्रवादाच्या विविध पैलूंच्या खोलात घेऊन जाते. Christophe Jaffrelot हे नामांकित फ्रेंच राजकारणशास्त्रज्ञ आहेत, ज्यांनी भारतातील हिंदू राष्ट्रवाद, जातीयता आणि राजकीय चळवळींवर विस्तृत संशोधन केले आहे. त्यांनी अनेक पुस्तकं आणि लेख प्रकाशित केले आहेत जी भारतीय राजकारण, समाजशास्त्र आणि धार्मिक चळवळींच्या अभ्यासासाठी महत्वाची मानली जातात. Hindu Nationalism: A Reader हे एक संकलित पुस्तक (Reader) आहे, ज्यात हिंदू राष्ट्रवादावर अनेक संशोधकांचे लेख आणि विश्लेषणे समाविष्ट आहेत. पुस्तकाचे प्रकाशन 2007 मध्ये झाले आणि हे प्रमुखतः इतिहास, समाजशास्त्र, राजकारण आणि धर्मशास्त्र यांच्या दृष्टिकोनातून हिंदू राष्ट्रवादाचे विविध पैलू समजावते. पुस्तकाची रचना थीम आधारित असून, प्रत्येक विभाग वेगवेगळ्या दृष्टिकोनातून हिंदू राष्ट्रवादाची चर्चा करतो: ऐतिहासिक पार्श्वभूमी – स्वातंत्र्यपूर्व आणि स्वातंत्र्यानंतर विचारधारा – RSS, BJP आणि अन्य संघटनांचा प्रभाव समाजावर परिणाम – लोकसंख्या, जातीयतेचे प्रश्न, महिला आणि अल्पसंख्यक राजकीय रणनीती – निवडणुकीतील धोरणे, माध्यमांचा प्रभाव लेखकांनी विविध संदर्भ, प्राथमिक आणि दुय्यम स्रोतांचा आधार घेतलेला आहे. वाचकाला हिंदू राष्ट्रवादाच्या विचारसरणीचा इतिहास, सामाजिक परिणाम आणि राजकीय प्रभाव स्पष्ट होतो. Hindu Nationalism: A Reader हे पुस्तक कथा नाही, तर विचारांचा संकलन आहे, ज्यात वाचकाला हिंदू राष्ट्रवादाचे विविध पैलू समजतात: ऐतिहासिक घटक आणि प्रारंभिक चळवळी प्रमुख संघटना आणि त्यांच्या धोरणांचा अभ्यास समाजावर होणारा परिणाम समकालीन भारतातील राजकीय आणि सामाजिक संदर्भ भाषा शैली: अकादमिक, तथ्यान्वेषी, विश्लेषणात्मक कथनाची ताकद: हिंदू राष्ट्रवादाचे व्यापक, सखोल आणि तर्कसंगत विश्लेषण वेगळेपणा: एकाच पुस्तकात विविध तज्ज्ञांचे दृष्टिकोन आणि लेख प्रभावी विचार: राजकीय विचारधारा आणि समाजातील परिणाम यांवर सखोल प्रकाश अकादमिक लेख असल्यामुळे सामान्य वाचकाला काही भाग क्लिष्ट वाटू शकतात एकत्रित संकलन असल्यामुळे काही विभागांमध्ये अंदाज / दृष्टिकोन वेगळा असल्यास गोंधळ निर्माण होऊ शकतो हे पुस्तक वाचल्यावर वाचकाला हिंदू राष्ट्रवादाची इतिहास, समाज, राजकारण यातील गुंतागुंत समजते. आजच्या काळात हिंदू राष्ट्रवादाचा सामाजिक, सांस्कृतिक आणि राजकीय परिणाम समजून घेण्यासाठी हे पुस्तक अत्यंत महत्त्वाचे आहे. कोणासाठी योग्य: राजकारण, समाजशास्त्र, इतिहास आणि धर्मशास्त्रात रस असलेल्या वाचकांसाठी का वाचावं: हिंदू राष्ट्रवादाचा सखोल आणि विविध दृष्टिकोनातून अभ्यास करण्यासाठी का नाही: क्लिष्ट अकादमिक लेखनाचा अनुभव घेण्यात रस नसल्यास “विचारधारा आणि समाजाचे नाते समजून घेणं म्हणजे इतिहासाची खरी शिकवण.” “Hindu Nationalism: A Reader – एक पुस्तक, अनेक दृष्टिकोन, समाजावर खोल परिणाम.”

Hindu Nationalism: A Reader Read More »

द ट्रायल ऑफ भगत सिंह

पुस्तकाचं नाव: द ट्रायल ऑफ भगत सिंहलेखक: नूरानीप्रकाशक: ऑक्सफोर्ड ” एका क्रांतिकारकाचे न्याययात्रा किती खोलवर समाजावर परिणाम करू शकते?”तुम्ही कधी विचार केला आहे का की न्यायव्यवस्थेतील संघर्ष आणि राजकीय दबाव एका व्यक्तीच्या जीवनावर कसा प्रभाव टाकतो? द ट्रायल ऑफ भगत सिंह हे पुस्तक वाचकाला थेट त्या काळातील न्यायप्रक्रियेतील गुंतागुंतीत आणि सामाजिक वास्तवात घेऊन जाते. नूरानी हे नामांकित लेखक आहेत, ज्यांनी भारतीय न्यायव्यवस्था, राजकीय प्रक्रिया आणि सामाजिक घटकांवर आधारित लेखन केले आहे. त्यांच्या लिखाणात सत्यता, संदर्भांचा सखोल अभ्यास आणि सामाजिक परिणाम स्पष्टपणे मांडले जातात. द ट्रायल ऑफ भगत सिंह हे त्यांचे महत्त्वाचे कार्य मानले जाते, ज्यामध्ये त्यांनी भगत सिंहच्या खटल्याच्या ऐतिहासिक, सामाजिक आणि राजकीय पैलूंवर प्रकाश टाकला आहे. द ट्रायल ऑफ भगत सिंह हे पुस्तक न्यायव्यवस्थेतील गुंतागुंत, राजकीय हस्तक्षेप आणि क्रांतिकारक जीवनातील संघर्ष यावर आधारित आहे. हे पुस्तक प्रकाशन वर्षानुसार आधुनिक भारतीय इतिहासातील घटनांवर प्रकाश टाकते. पुस्तकाचे मुख्य उद्दीष्ट म्हणजे वाचकाला भगत सिंहच्या खटल्यामागील सत्य, न्यायव्यवस्थेतील अडचणी आणि सामाजिक दबाव यांचे सखोल विश्लेषण देणे. नूरानी यांनी विविध अधिकार पत्रे, न्यायालयीन दस्तऐवज आणि माध्यमातील नोंदी वापरून हा विषय मांडला आहे. पुस्तकाची रचना कालानुक्रमिक असून, प्रकरणाची सुरुवात केसच्या पार्श्वभूमीपासून होते, त्यानंतर न्यायप्रक्रियेतील टप्पे, प्रतिवादी आणि वकिल यांच्या भूमिका, आणि शेवटी समाजावर होणारा परिणाम यावर प्रकाश टाकते. लेखकाने वास्तविक घटकांचे विश्लेषण केले आहे जे वाचकाला न्यायव्यवस्थेच्या सखोलतेचा अनुभव देतो. द ट्रायल ऑफ भगत सिंह हे पुस्तक स्पॉयलर न देता न्यायप्रक्रियेची रूपरेषा मांडते: केसची पार्श्वभूमी आणि घटनेचे तपशील भगत सिंहची भूमिका व त्यांच्या अडचणी वकिल, न्यायालयीन प्रक्रिया आणि पुराव्यांची तपासणी समाजातील प्रतिक्रिया आणि माध्यमांचा प्रभाव न्यायप्रक्रियेचा परिणाम व न्यायालयीन निर्णयाची महत्त्वपूर्ण बाजू भाषा शैली: स्पष्ट, तथ्यात्मक आणि संवादात्मक कथनाची ताकद: घटनेच्या सत्यतेला प्रभावीरीत्या वाचकापर्यंत पोहोचवते वेगळेपणा: न्यायव्यवस्थेतील गुंतागंत आणि सामाजिक दबाव यांचे संतुलित विश्लेषण प्रभावी प्रसंग / विचार: न्यायालयीन टप्पे, वकिलांचा दृष्टिकोन, समाजातील प्रतिक्रिया काही विभाग क्लिष्ट आहेत आणि न्यायव्यवस्थेशी परिचय नसलेल्या वाचकाला अवघड जाऊ शकतात विस्तृत दस्तऐवजांचा संदर्भ कधी कधी लांबट वाटतो हे पुस्तक वाचल्यावर वाचकाला न्याय, राजकारण आणि सामाजिक दबाव यांचे परस्पर संबंध समजतात. आजच्या काळात, जेथे न्यायव्यवस्था आणि सामाजिक अपेक्षा यांमध्ये तणाव दिसतो, त्या संदर्भात हे पुस्तक विशेष महत्वाचे ठरते. कोणासाठी योग्य: न्यायव्यवस्था, समाजशास्त्र, राजकारण आणि खऱ्या घटना समजून घेण्यासाठी रस असलेल्या वाचकांसाठी का वाचावं: वास्तविक घटनेच्या पार्श्वभूमीवर न्यायप्रक्रियेची गुंतागुंत समजण्यासाठी का नाही: क्लिष्ट न्यायालयीन प्रक्रियेतील तपशील वाचण्यात रस नसल्यास “न्याय म्हणजे फक्त कायदा नाही, तो समाजाचा आरसा आहे!” “भगत सिंहच्या खटल्याने दाखवले की सत्य आणि न्यायाची यात्रा कधीही सोपी नसते.”

द ट्रायल ऑफ भगत सिंह Read More »

The Radical Ambedkar

पुस्तकाचं नाव: The Radical Ambedkarलेखक: Gail Omvedtप्रकाशक: Routledge “आपण खऱ्या अर्थाने सामाजिक बदलाची कल्पना करू शकतो का?”हा प्रश्न वाचकाच्या मनात लगेचच एक कुतूहल निर्माण करतो. भारतातील अस्पृश्यता, जातीय भेदभाव आणि समाजातील असमानतेवर सामना करणाऱ्या व्यक्तीच्या जीवनाची कथा वाचायची आहे का? The Radical Ambedkar हा पुस्तक तुम्हाला डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरच्या विचारसरणीच्या खोलात घेऊन जाते आणि त्यांचा सामाजिक क्रांतिकारी दृष्टिकोन स्पष्ट करतो. Gail Omvedt या नामांकित अमेरिकन-भारतीय सामाजिक शास्त्रज्ञ आणि लेखक आहेत, ज्यांनी भारतातील दलित चळवळींवर, महिला हक्कांवर आणि शोषित वर्गाच्या सामाजिक परिवर्तनावर गंभीर संशोधन केले आहे. Dalit Visions, Understanding Caste सारखी पुस्तकं त्यांची प्रसिद्ध साहित्यकृती आहेत. Omvedt यांचे कार्य दलित चळवळींच्या ऐतिहासिक आणि सामाजिक संदर्भावर प्रकाश टाकते आणि जगभरातील वाचकांसाठी भारतीय सामाजिक वास्तव समजून घेण्यास मदत करते. The Radical Ambedkar हे पुस्तक डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या जीवनावर आधारित आहे, ज्यांनी भारतीय समाजातील जातीय असमानतेविरोधात एक अडिग लढा दिला. हे पुस्तक मुख्यतः चरित्रात्मक आणि सामाजिक-राजकीय विश्लेषणात्मक स्वरूपाचे आहे. पुस्तकाचे प्रकाशन 2014 मध्ये झाले. Gail Omvedt यांनी आंबेडकर यांचे जीवन, त्यांची शैक्षणिक आणि व्यावसायिक साधना, राजकारणातील संघर्ष आणि सामाजिक चळवळीतील नेतृत्व यांचा सखोल अभ्यास केला आहे. लेखकाने विविध प्राथमिक आणि दुय्यम स्रोतांचा आधार घेतला आहे, जसे की आंबेडकर यांचे लेख, भाषणे, पत्रव्यवहार आणि त्या काळातील सामाजिक परिस्थितीवर आधारित संशोधन. पुस्तकाचे मुख्य उद्दीष्ट आहे वाचकाला आंबेडकर यांचा “क्रांतिकारी” आणि “सुधारणावादी” विचारसरणीने परिचित करणे, ज्याने केवळ कायद्याच्या बदलांपुरते मर्यादित न राहता समाजाच्या मनोवृत्तीतील बदल साधला. Omvedt यांनी आंबेडकर यांचे विचार आधुनिक भारतातील सामाजिक न्याय, समानता, महिला आणि दलित हक्क यांसह कसे लागू होऊ शकतात, हे देखील स्पष्ट केले आहे. पुस्तकाची रचना कालानुक्रमिक असून, बालपणापासून शिक्षण, राजकीय प्रवास, संविधान निर्मितीतील योगदान आणि सामाजिक चळवळीतील सहभाग यावर प्रकाश टाकते. प्रत्येक विभागात लेखकाने विश्लेषणात्मक दृष्टिकोन ठेवला आहे आणि वाचकाला आंबेडकर यांच्या विचारांची खोलवर समज मिळावी, असे ध्येय ठेवलं आहे. The Radical Ambedkar हे पुस्तक स्पॉयलर न देता आंबेडकर यांच्या सामाजिक-राजकीय संघर्षाची रूपरेषा मांडते. बालपण आणि शिक्षणातील अडचणी दलित समाजाच्या समस्यांवरील आंबेडकर यांचा दृष्टिकोन ब्रिटिश भारतातील सामाजिक व राजकीय वातावरण संविधान निर्मितीत योगदान आणि न्याय प्रणालीतील बदल दलित चळवळींमध्ये नेतृत्व व लोकांशी संवाद भाषा शैली: स्पष्ट, आकर्षक आणि संशोधन-आधारित कथनाची ताकद: आंबेडकर यांचे विचार वाचकांपर्यंत प्रभावीरीत्या पोहोचवते वेगळेपणा: आंबेडकर यांचे विचार “क्रांतिकारी” दृष्टिकोनातून मांडले आहेत, फक्त आदर्शवादी नाहीत प्रभावी प्रसंग / विचार: अस्पृश्यतेविरोधी आंदोलनातील संघर्ष, संविधानिक विचारांची महत्त्वपूर्ण चर्चा काही विभाग क्लिष्ट आहेत आणि भारतीय इतिहासाशी परिचय नसलेल्या वाचकाला अवघड जाऊ शकतात विस्तृत संदर्भांमुळे काही वेळा लांबटपणा जाणवतो हे पुस्तक वाचल्यावर वाचकाला केवळ आंबेडकर यांचा इतिहास माहिती होत नाही, तर सामाजिक बदलासाठी संकल्पशक्ती, धैर्य आणि न्यायाचे मूल्य समजते. आजच्या काळात जातीय असमानता, सामाजिक अन्याय आणि समानतेसाठी चालवलेले आंदोलन यासंबंधी विचार करण्यास प्रेरणा मिळते. कोणासाठी योग्य: सामाजिक न्याय, दलित चळवळी आणि आंबेडकर यांच्यात रस असलेल्या वाचकांसाठी का वाचावं: आंबेडकर यांचे विचार समजून घेण्यासाठी, समाजात बदल घडवून आणण्यासाठी का नाही: इतिहास/राजकारणात फारसा रस नसल्यास किंवा क्लिष्ट संदर्भ वाचणे आवडत नसल्यास “क्रांतिकारी फक्त राजकारणी नाही, विचारांच्या सामर्थ्याने समाज बदलणारा!” “आंबेडकर यांचे जीवन – एक प्रेरणा, एक आव्हान आणि एक ध्येय!” Clickbait Title: “आंबेडकर – क्रांतिकारी विचारांचा ध्वजवाहक, फक्त इतिहास नाही तर आजचा संदेश!”Slug (URL): the-radical-ambedkarMeta Description (SEO): “The Radical Ambedkar – डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या क्रांतिकारी विचारांचा शोध, वाचकाला प्रेरणा देणारे अप्रतिम पुस्तक.”

The Radical Ambedkar Read More »

The Anarchy

पुस्तकाचं नाव: द अ‍ॅनार्कीलेखक: विल्यम डॅलरिंपलप्रकाशक: ब्लूम्सबरी पब्लिशिंग (2019) आपल्याला नेहमी शिकवलं गेलं की भारतावर इंग्रजांनी 1857 नंतर सत्ता प्रस्थापित केली. पण प्रश्न असा आहे की – एका व्यापारी कंपनीने, “ईस्ट इंडिया कंपनीने”, जगातील सर्वात मोठ्या साम्राज्यांपैकी एक असलेल्या मुघल साम्राज्यावर कसं वर्चस्व मिळवलं? या ऐतिहासिक आणि धक्कादायक प्रवासाची कहाणी म्हणजे The Anarchy. विल्यम डॅलरिंपल हे सुप्रसिद्ध ब्रिटिश इतिहासकार, लेखक व पत्रकार आहेत. भारतीय इतिहास, कला आणि संस्कृती यांचा सखोल अभ्यास करून त्यांनी अनेक प्रभावी पुस्तके लिहिली आहेत. White Mughals, Return of a King, City of Djinns ही त्यांची नामांकित साहित्यकृती आहेत. भारतीय इतिहासातील गुंतागुंतीच्या घटना सोप्या भाषेत आणि रोचक शैलीत मांडण्याचं त्यांचं वैशिष्ट्य आहे. The Anarchy: The East India Company, Corporate Violence, and the Pillage of an Empire हे पुस्तक 2019 मध्ये प्रकाशित झालं आणि लगेचच जगभर चर्चेत आलं. या ग्रंथात विल्यम डॅलरिंपल यांनी 1599 मध्ये स्थापन झालेल्या ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीच्या जन्मापासून ते 1803 मध्ये दिल्लीच्या ताब्यापर्यंतच्या इतिहासाचा मागोवा घेतला आहे. हे पुस्तक केवळ ऐतिहासिक वर्णन नाही, तर जगातील पहिल्या बहुराष्ट्रीय कंपनीने कशा प्रकारे व्यापारी हेतूने भारतात प्रवेश केला आणि हळूहळू शस्त्रबळ, कारस्थानं आणि भ्रष्टाचार वापरून संपूर्ण साम्राज्यावर नियंत्रण मिळवलं, याचा थरारक प्रवास आहे. मुघल साम्राज्य त्या काळी विशाल असलं तरी अंतर्गत कलह, प्रादेशिक बंड, आणि आर्थिक गोंधळ यामुळे ते हळूहळू कमकुवत होत होतं. या परिस्थितीचा फायदा घेत ईस्ट इंडिया कंपनीने व्यापारी करार, फौज, मुत्सद्देगिरी आणि फितुरीच्या जोरावर सत्ता मिळवली. कंपनीच्या खाजगी सैन्याची ताकद प्रचंड वाढली – इतकी की ती त्या काळच्या अनेक युरोपीय राष्ट्रांच्या लष्करापेक्षा अधिक शक्तिशाली ठरली. प्लासीची लढाई (1757), बक्सरची लढाई (1764) यांसारख्या निर्णायक युद्धांनी कंपनीला बंगाल, बिहार, ओडिशा यासह प्रचंड संपत्ती व जमिनींचा अधिकार मिळवून दिला. लेखकाने कंपनीचं रूप “व्यापारी संस्था” नसून “कॉर्पोरेट राक्षस” असं दाखवलं आहे. केवळ नफा मिळवण्याच्या हव्यासापोटी कंपनीने देशातील आर्थिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक रचना उद्ध्वस्त केली. डॅलरिंपल यांच्या लिखाणाची ताकद म्हणजे ते केवळ युद्ध आणि राजकारणाची कहाणी सांगत नाहीत, तर त्या काळातील समाज, शेतकरी, कारागीर, व्यापारी, स्त्रिया यांचं जीवन कसं बदललं हेही उलगडून दाखवतात. वाचकाला इतिहास फक्त शासकांचा नाही तर सामान्य माणसांचा अनुभव म्हणून समजतो. पुस्तकाचं आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे आधुनिक कॉर्पोरेट जगाशी जोडलेलं भयंकर साम्य. ईस्ट इंडिया कंपनी ही जगातील पहिली “लिमिटेड लायबिलिटी कंपनी” होती. तिचे भागधारक लंडनमध्ये आरामात बसून भारतातल्या लुटीवर नफा कमावत होते. डॅलरिंपल यांनी या उदाहरणाद्वारे कॉर्पोरेट लालसेचे धोके दाखवले आहेत. इतिहास, राजकारण आणि अर्थशास्त्र यांचा सुंदर संगम या पुस्तकात दिसतो. रोमहर्षक कथनशैलीमुळे हे पुस्तक वाचकाला बांधून ठेवतं. ईस्ट इंडिया कंपनीचा जन्म व वाढ मुघल साम्राज्याचं हळूहळू होत जाणारं पतन प्रमुख लढाया व करार (प्लासी, बक्सर) कंपनीच्या सैन्याचं वर्चस्व भारतीय समाज व अर्थव्यवस्थेवर परिणाम भाषा शैली: थरारक आणि सिनेमॅटिक. कथनाची ताकद: ऐतिहासिक तपशील वाचकाला रोमांचक प्रवास घडवतो. वेगळेपणा: ईस्ट इंडिया कंपनीला “कॉर्पोरेट साम्राज्य” म्हणून दाखवण्याचा अनोखा दृष्टिकोन. प्रभावी प्रसंग: प्लासीची लढाई आणि तिच्या परिणामांचं सविस्तर वर्णन. काही ठिकाणी लष्करी मोहिमा आणि राजकीय करारांवर जास्त भर दिल्याने सामान्य वाचकाला गुंतागुंतीचं वाटू शकतं. पुस्तकाचं परिमाण मोठं असल्याने (600+ पृष्ठे) धैर्यशील वाचकांचीच कसोटी पाहतं. The Anarchy हे फक्त इतिहासाचं पुस्तक नाही तर आधुनिक भांडवलशाहीचं आरसा आहे. कंपनीच्या अमर्याद लालसेने भारताची राजकीय व आर्थिक कणा मोडली, हे लेखकाने पुराव्यानिशी दाखवलं आहे. हे पुस्तक प्रत्येक भारतीयाने वाचायलाच हवं. ते आपल्याला सांगतं की इतिहास फक्त तलवारी आणि राजवटींचा नाही, तर “कॉर्पोरेट शक्ती” कशी एका देशाचं भविष्य बदलू शकते याचाही आहे.👉 “भारत कसा व्यापारी कंपनीच्या तावडीत सापडला – या सत्यकथेने आपण हादरून जाल.”

The Anarchy Read More »

The Anarchy

आपल्याला नेहमी शिकवलं गेलं की भारतावर इंग्रजांनी 1857 नंतर सत्ता प्रस्थापित केली. पण प्रश्न असा आहे की – एका व्यापारी कंपनीने, “ईस्ट इंडिया कंपनीने”, जगातील सर्वात मोठ्या साम्राज्यांपैकी एक असलेल्या मुघल साम्राज्यावर कसं वर्चस्व मिळवलं? या ऐतिहासिक आणि धक्कादायक प्रवासाची कहाणी म्हणजे The Anarchy. विल्यम डॅलरिंपल हे सुप्रसिद्ध ब्रिटिश इतिहासकार, लेखक व पत्रकार आहेत. भारतीय इतिहास, कला आणि संस्कृती यांचा सखोल अभ्यास करून त्यांनी अनेक प्रभावी पुस्तके लिहिली आहेत. White Mughals, Return of a King, City of Djinns ही त्यांची नामांकित साहित्यकृती आहेत. भारतीय इतिहासातील गुंतागुंतीच्या घटना सोप्या भाषेत आणि रोचक शैलीत मांडण्याचं त्यांचं वैशिष्ट्य आहे. The Anarchy: The East India Company, Corporate Violence, and the Pillage of an Empire हे पुस्तक 2019 मध्ये प्रकाशित झालं आणि लगेचच जगभर चर्चेत आलं. या ग्रंथात विल्यम डॅलरिंपल यांनी 1599 मध्ये स्थापन झालेल्या ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीच्या जन्मापासून ते 1803 मध्ये दिल्लीच्या ताब्यापर्यंतच्या इतिहासाचा मागोवा घेतला आहे. हे पुस्तक केवळ ऐतिहासिक वर्णन नाही, तर जगातील पहिल्या बहुराष्ट्रीय कंपनीने कशा प्रकारे व्यापारी हेतूने भारतात प्रवेश केला आणि हळूहळू शस्त्रबळ, कारस्थानं आणि भ्रष्टाचार वापरून संपूर्ण साम्राज्यावर नियंत्रण मिळवलं, याचा थरारक प्रवास आहे. मुघल साम्राज्य त्या काळी विशाल असलं तरी अंतर्गत कलह, प्रादेशिक बंड, आणि आर्थिक गोंधळ यामुळे ते हळूहळू कमकुवत होत होतं. या परिस्थितीचा फायदा घेत ईस्ट इंडिया कंपनीने व्यापारी करार, फौज, मुत्सद्देगिरी आणि फितुरीच्या जोरावर सत्ता मिळवली. कंपनीच्या खाजगी सैन्याची ताकद प्रचंड वाढली – इतकी की ती त्या काळच्या अनेक युरोपीय राष्ट्रांच्या लष्करापेक्षा अधिक शक्तिशाली ठरली. प्लासीची लढाई (1757), बक्सरची लढाई (1764) यांसारख्या निर्णायक युद्धांनी कंपनीला बंगाल, बिहार, ओडिशा यासह प्रचंड संपत्ती व जमिनींचा अधिकार मिळवून दिला. लेखकाने कंपनीचं रूप “व्यापारी संस्था” नसून “कॉर्पोरेट राक्षस” असं दाखवलं आहे. केवळ नफा मिळवण्याच्या हव्यासापोटी कंपनीने देशातील आर्थिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक रचना उद्ध्वस्त केली. डॅलरिंपल यांच्या लिखाणाची ताकद म्हणजे ते केवळ युद्ध आणि राजकारणाची कहाणी सांगत नाहीत, तर त्या काळातील समाज, शेतकरी, कारागीर, व्यापारी, स्त्रिया यांचं जीवन कसं बदललं हेही उलगडून दाखवतात. वाचकाला इतिहास फक्त शासकांचा नाही तर सामान्य माणसांचा अनुभव म्हणून समजतो. पुस्तकाचं आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे आधुनिक कॉर्पोरेट जगाशी जोडलेलं भयंकर साम्य. ईस्ट इंडिया कंपनी ही जगातील पहिली “लिमिटेड लायबिलिटी कंपनी” होती. तिचे भागधारक लंडनमध्ये आरामात बसून भारतातल्या लुटीवर नफा कमावत होते. डॅलरिंपल यांनी या उदाहरणाद्वारे कॉर्पोरेट लालसेचे धोके दाखवले आहेत. इतिहास, राजकारण आणि अर्थशास्त्र यांचा सुंदर संगम या पुस्तकात दिसतो. रोमहर्षक कथनशैलीमुळे हे पुस्तक वाचकाला बांधून ठेवतं. ईस्ट इंडिया कंपनीचा जन्म व वाढ मुघल साम्राज्याचं हळूहळू होत जाणारं पतन प्रमुख लढाया व करार (प्लासी, बक्सर) कंपनीच्या सैन्याचं वर्चस्व भारतीय समाज व अर्थव्यवस्थेवर परिणाम भाषा शैली: थरारक आणि सिनेमॅटिक. कथनाची ताकद: ऐतिहासिक तपशील वाचकाला रोमांचक प्रवास घडवतो. वेगळेपणा: ईस्ट इंडिया कंपनीला “कॉर्पोरेट साम्राज्य” म्हणून दाखवण्याचा अनोखा दृष्टिकोन. प्रभावी प्रसंग: प्लासीची लढाई आणि तिच्या परिणामांचं सविस्तर वर्णन. काही ठिकाणी लष्करी मोहिमा आणि राजकीय करारांवर जास्त भर दिल्याने सामान्य वाचकाला गुंतागुंतीचं वाटू शकतं. पुस्तकाचं परिमाण मोठं असल्याने (600+ पृष्ठे) धैर्यशील वाचकांचीच कसोटी पाहतं. The Anarchy हे फक्त इतिहासाचं पुस्तक नाही तर आधुनिक भांडवलशाहीचं आरसा आहे. कंपनीच्या अमर्याद लालसेने भारताची राजकीय व आर्थिक कणा मोडली, हे लेखकाने पुराव्यानिशी दाखवलं आहे. हे पुस्तक प्रत्येक भारतीयाने वाचायलाच हवं. ते आपल्याला सांगतं की इतिहास फक्त तलवारी आणि राजवटींचा नाही, तर “कॉर्पोरेट शक्ती” कशी एका देशाचं भविष्य बदलू शकते याचाही आहे.👉 “भारत कसा व्यापारी कंपनीच्या तावडीत सापडला – या सत्यकथेने आपण हादरून जाल.”

The Anarchy Read More »