महाड औद्योगिक वसाहतीतील फार्मा कंपनीत भीषण आग; सुरक्षा नियमांवर प्रश्नचिन्ह

महाड | प्रतिनिधी – दिनेश चाफळकर:
महाड औद्योगिक वसाहतीतील एका बल्कड्रग फार्मा कंपनीत गुरुवारी सायंकाळी लागलेल्या भीषण आगीमुळे परिसरात एकच खळबळ उडाली. सुदैवाने आग वेळेत आटोक्यात आल्याने मोठी जीवितहानी टळली; मात्र या घटनेमुळे औद्योगिक सुरक्षा व्यवस्थेचा प्रश्न पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे. आगीच्या धुराचे प्रचंड लोट आणि ज्वाळांमुळे आसपासच्या कंपन्यांमध्ये काही काळ भीतीचे वातावरण पसरले होते.

घटना कुठे व कशी घडली?

महाड औद्योगिक वसाहतीत कार्यरत असलेल्या एम्बायो या फार्मा कंपनीत गुरुवारी दुपारी इन्फ्लुएंझर (इम्फ्यूझन/इन्फ्लुएंझर) विभागात मेंटेनन्सचे काम सुरू होते. वेल्डिंगच्या सहाय्याने नट-बोल्ट तोडण्याचे काम चालू असताना सायंकाळी सुमारे ६.४५ वाजता वेल्डिंगमधील ठिणगी/ड्राफ्ट खाली पडून तिथे आधीच सांडलेल्या रसायनांशी संपर्कात आला. परिणामी क्षणार्धात पेट घेऊन आग भडकली.

आगीमुळे काही वेळातच दाट काळ्या धुराचे लोट आकाशात पसरले. यामुळे औद्योगिक वसाहतीतील इतर कंपन्यांमध्ये घबराट निर्माण झाली. मात्र कंपनीतील अंतर्गत फायर सेफ्टी सिस्टिम तत्काळ सक्रिय करण्यात आल्याने आगीवर नियंत्रण मिळवण्याचा प्रयत्न सुरू झाला.

अग्निशमन दलाची तत्परता

घटनेची माहिती मिळताच औद्योगिक वसाहतीतील तसेच महाड नगरपालिकेचे एकूण चार अग्निशमन बंब घटनास्थळी दाखल झाले. समन्वयाने कारवाई करत अग्निशमन दलाने आग अल्पावधीत आटोक्यात आणण्यात यश मिळवले. त्यामुळे आगीचा प्रसार रोखता आला आणि मोठे नुकसान टळले.

कंपनीचे उत्पादन व्यवस्थापक सुभाष काटे यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या घटनेत सुदीप देबनाथ शंतनु हा कामगार जखमी झाला असून त्याच्यावर उपचार सुरू आहेत. सुदैवाने कोणतीही जीवितहानी झाली नसल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

सुरक्षा नियमांचे उल्लंघन?

या घटनेनंतर औद्योगिक वसाहतीतील कामगारांमध्ये आणि स्थानिक नागरिकांमध्ये कंपनीच्या सुरक्षा व्यवस्थेबाबत तीव्र चर्चा सुरू झाली आहे. प्रत्यक्षदर्शींनी सांगितले की, आग “किरकोळ” असल्याचे कंपनी प्रशासनाकडून भासवले जात असले तरी आगीचे लोट आणि ज्वाळांची तीव्रता पाहता परिस्थिती गंभीर होती.

विशेष म्हणजे, रसायन हाताळणीच्या परिसरात वेल्डिंगचे काम चालू असणे हेच औद्योगिक सुरक्षा नियमांचे उल्लंघन असल्याचा आरोप कामगारांकडून केला जात आहे. वेल्डिंगदरम्यान ठिणगी पडूनच आग लागल्याचे कंपनी प्रशासनानेही मान्य केल्याने सुरक्षा मानकांचे पालन झाले का, हा प्रश्न उपस्थित झाला आहे. जिथे ज्वलनशील रसायने सांडलेली असण्याची शक्यता आहे, तिथे “हॉट वर्क” (वेल्डिंग/कटिंग) करण्यापूर्वी आवश्यक परवानग्या, गॅस-फ्री सर्टिफिकेशन, परिसर स्वच्छता आणि फायर वॉचची व्यवस्था अनिवार्य असते—ती काटेकोरपणे पाळली गेली का, याबाबत शंका व्यक्त होत आहेत.

कामगारांचा आरोप आणि अपेक्षा

औद्योगिक वसाहत परिसरातील कामगारांचे म्हणणे आहे की, उत्पादन आणि मेंटेनन्सचा दबाव असताना अनेकदा सुरक्षा प्रक्रियांकडे दुर्लक्ष होते. “आजची घटना ही अपघात नसून दुर्लक्षाचे फलित आहे,” अशी चर्चा कामगारांमध्ये ऐकू येत आहे. भविष्यात अशा घटना टाळण्यासाठी—

हॉट वर्क परवानगी प्रणालीची सक्ती
रसायन साठवण व सांडलेल्या रसायनांची तत्काळ स्वच्छता
नियमित सेफ्टी ऑडिट
कामगारांना सुरक्षा प्रशिक्षण आणि पीपीई (PPE)
आपत्कालीन प्रतिसादाची मॉक ड्रिल्स
या बाबींची काटेकोर अंमलबजावणी करण्याची मागणी होत आहे.

प्रशासनाची भूमिका आणि पुढील कारवाई

या घटनेनंतर संबंधित यंत्रणांकडून प्राथमिक माहिती संकलन सुरू असून, औद्योगिक सुरक्षा नियमांचे पालन झाले का, याची चौकशी होण्याची शक्यता आहे. दोष आढळल्यास नियमांनुसार कारवाई अपेक्षित असल्याचे औद्योगिक वसाहतीतील सूत्रांचे म्हणणे आहे. महाड औद्योगिक वसाहत ही रसायन व फार्मा उद्योगांसाठी संवेदनशील क्षेत्र असल्याने, भविष्यातील जोखमी लक्षात घेऊन कठोर देखरेख गरजेची असल्याचे मत व्यक्त होत आहे.

एम्बायो फार्मा कंपनीतील आगीची घटना वेळीच आटोक्यात आली असली तरी तिने औद्योगिक सुरक्षा व्यवस्थेतील उणिवा अधोरेखित केल्या आहेत. जीवितहानी टळली हे दिलासादायक असले, तरी नियमांचे काटेकोर पालन, कामगारांची सुरक्षितता आणि प्रशासनाची प्रभावी देखरेख—या त्रिसूत्रीवरच भविष्यातील अपघात रोखता येतील. या घटनेतून धडा घेतला जाईल का, याकडे औद्योगिक वसाहतीतील कामगारांपासून स्थानिक नागरिकांपर्यंत सर्वांचे लक्ष लागले आहे.

✍️ लेखक : कोंकणधारा डेस्क