राजकारण

शिवसेनेच्या ठाकरे गट आणि शिंदे गटातील आरोप–प्रत्यारोप अधिक चिघळले आहेत. ठाकरे गटाचे नेते अनिल परब यांनी माजी मंत्री रामदास कदम यांच्यावर त्यांच्या पत्नीने १९९३ मध्ये आत्महत्येचा प्रयत्न केला, असा गंभीर आरोप केला. यावर आज ज्योती कदम यांनी माध्यमांसमोर येऊन हे सर्व आरोप धादांत खोटे असल्याचं सांगत “आम्हाला बदनाम करू नका” अशी भावनिक प्रतिक्रिया दिली. अनिल परबांचा आरोप — “१९९३ मध्ये ज्योती कदम यांनी जाळून घेण्याचा प्रयत्न” शनिवारी ठाकरे गटाचे नेते अनिल परब यांनी मोठा दावा केला.त्यांनी सांगितले की, १९९३ साली रामदास कदम यांच्या पत्नीने स्वतःला जाळून घेण्याचा प्रयत्न केला होता.या प्रकरणात नेमकं काय घडलं, हे स्पष्ट करण्यासाठी रामदास कदम यांची नार्को टेस्ट घ्यावी, अशी मागणी परब यांनी केली.परब यांनी प्रश्न उपस्थित केला की, कदम यांच्या पत्नीने स्वतःला जाळलं होतं की त्यांना जाळण्यात आलं होतं, याचा तपास होणे आवश्यक आहे.तसेच, बाळासाहेब ठाकरे यांच्या मृतदेहाबाबत कदम यांनी केलेला दावा पूर्णपणे खोटा असल्याचंही परब यांनी म्हटलं.या विधानानंतर दोन्ही गटांमधील वैचारिक आणि वैयक्तिक वाद अधिक तीव्र झाला. “मी स्टोव्हवर स्वयंपाक करत होते, माझा पदर पेटला” — ज्योती कदम आज रामदास कदम यांच्या पत्नी ज्योती कदम यांनी पत्रकार परिषद घेतली आणि आरोपांवर खुलं प्रत्युत्तर दिलं.त्यांनी सांगितलं — “१९९३ मध्ये असं काही घडलं नाही. आम्ही त्या काळी इतके श्रीमंत नव्हतो की, आमच्याकडे गॅस सिलेंडर असावा. मी स्टोव्हवर स्वयंपाक करत होते, तेव्हा माझा पदर पेटला आणि मी भाजले.माझे नवरे (रामदास कदम) मला वाचवायला आले तेव्हा त्यांच्या हातालाही भाजलं. त्यांनी मला रुग्णालयात नेलं आणि नंतर परदेशात उपचारासाठीही नेलं.” त्या पुढे म्हणाल्या, “हे फार चुकीचे आरोप आहेत. आम्हाला बदनाम करू नका. या आरोपांमुळे आम्हाला मानसिक त्रास होतो आहे. मी पहिल्यांदा माध्यमांसमोर आले आहे आणि हे सत्य स्पष्ट करत आहे.” शिवसेनेतील दोन गटांमधील आरोप–प्रत्यारोप गेल्या काही दिवसांपासून तीव्र झाले आहेत. ठाकरे गटाचे नेते अनिल परब यांनी केलेल्या वक्तव्यामुळे शिंदे गटात संतापाची लाट उसळली आहे.रामदास कदम हे शिवसेनेचे माजी मंत्री आणि सध्याचे शिंदे गटाचे ज्येष्ठ नेते असून, त्यांचा मुलगा योगेश कदम हे राज्याचे गृह राज्यमंत्री आहेत. त्यामुळे परब यांनी त्यांच्या माध्यमातून तपासाची मागणी करणं राजकीय दृष्ट्या चर्चेचा विषय ठरलं आहे. परब यांच्या आरोपांवर ज्योती कदम यांनी स्वतः माध्यमांसमोर येऊन उत्तर देणं ही घटना राजकीयदृष्ट्या महत्त्वाची मानली जाते. त्यांनी शांतपणे आणि सविस्तरपणे १९९३ मधील घटनेचं स्पष्टीकरण दिलं.त्यांनी पुन्हा अधोरेखित केलं की, “ही एक घरगुती दुर्घटना होती, आत्महत्येचा किंवा हिंसेचा प्रश्नच नव्हता.” या वक्तव्यानंतर शिंदे गटातील कार्यकर्त्यांनी परब यांच्यावर तीव्र टीका केली असून, “कुटुंबावर वैयक्तिक आरोप करणे ही नीच पातळी आहे,” असा सूर व्यक्त केला आहे. ठाकरे गटाच्या बाजूने मात्र “परब यांनी चौकशी मागितली आहे, आरोप केले नाहीत” असा बचाव करण्यात येत आहे. Conclusion (५०–७० शब्द): १९९३ च्या घटनेवरील वादामुळे शिवसेनेतील अंतर्गत संघर्ष आणखी तीव्र झाला आहे. ज्योती कदम यांनी आज दिलेलं स्पष्ट आणि भावनिक स्पष्टीकरण दोन्ही गटांतील तणाव अधिकच वाढवू शकतं. आता या वादावर मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे आणि उद्धव ठाकरे यांची प्रतिक्रिया काय असेल, याकडे सगळ्यांचे लक्ष लागले आहे.

मनसे प्रमुख राज ठाकरे यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना दिलेल्या पाठिंब्यानंतर कोकणात नाराजीची लाट उसळली आहे. गेली २० वर्ष पक्षविरोधकांकडून अन्याय सहन केलेल्या मनसे कार्यकर्त्यांनी या निर्णयावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केलं आहे. रत्नागिरी जिल्ह्यात झालेल्या बैठकीत कार्यकर्त्यांनी तीव्र भावना व्यक्त केल्या असून, नेते वैभव खेडेकर यांनी या भावना थेट राज ठाकरेंपर्यंत पोहोचवण्याचं आश्वासन दिलं. “ज्यांनी आमचं खच्चीकरण केलं, त्यांनाच साथ?” — कोकणातील कार्यकर्त्यांची नाराजी रत्नागिरीत झालेल्या मनसेच्या उत्तर जिल्हा बैठकीत कार्यकर्त्यांनी संताप व्यक्त केला. “ज्यांनी २० वर्षे आमच्यावर खोटे गुन्हे दाखल केले, जेलमध्ये टाकले, पक्ष संपवायचा प्रयत्न केला, त्यांनाच मदत का?” असा सवाल कार्यकर्त्यांनी उपस्थित केला. मनसे नेते वैभव खेडेकर यांनी सांगितलं की, “कार्यकर्त्यांच्या भावना तीव्र आहेत, या नाराजीला शांत व्हायला वेळ लागेल.” त्यांनी मात्र स्पष्ट केलं, “साहेबांचा आदेश पाळला जाईल. आम्ही राज ठाकरेंच्या निर्णयाचा सन्मान करू.” खेडेकर पुढे म्हणाले की, “या अन्यायाबाबत आणि कार्यकर्त्यांच्या वेदनांबाबत आम्ही लवकरच राज ठाकरेंशी चर्चा करणार आहोत.” कोकणातील संघर्षमय वाटचाल आणि विकासावर टीका मनसेचा कोकणातील प्रवास नेहमीच संघर्षमय राहिला आहे. “आमच्या कार्यकर्त्यांचं खच्चीकरण झालं, त्यांच्या व्यवसायात अडथळे आणले गेले, त्यांना अन्याय सहन करावा लागला,” अशी खंत वैभव खेडेकर यांनी व्यक्त केली. त्यांनी महायुतीचे उमेदवार सुनील तटकरे यांच्यावरही जोरदार टीका केली. “तटकरे यांनी मागील पाच वर्षांत कोणतीच विकासकामे केली नाहीत. खेड, दापोली, मंडणगड नगरपालिकांत विकास ठप्प आहे,” असा आरोप त्यांनी केला. आगामी जिल्हा परिषद आणि पंचायत समिती निवडणुकांपूर्वी भूमिका स्पष्ट करण्याची मागणी मनसे कार्यकर्त्यांनी केली आहे. मनसे प्रमुख राज ठाकरे यांच्या अलीकडील भूमिकेमुळे कोकणातील मनसे संघटनांमध्ये अस्वस्थता निर्माण झाली आहे. अनेक वर्ष महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेच्या कार्यासाठी झटणाऱ्या कार्यकर्त्यांना आता वाटतंय की, पक्षाचा निर्णय त्यांच्या भावनांच्या विरोधात आहे. रत्नागिरीतील बैठकीत कार्यकर्त्यांनी आपली नाराजी स्पष्ट शब्दांत व्यक्त केली. त्यांनी सांगितले की, “आम्ही मनसेसाठी तुरुंगवास भोगला, अपमान सहन केला, पण आता त्याच सत्ताधाऱ्यांना साथ देणं आमच्यासाठी वेदनादायक आहे.” नेते वैभव खेडेकर यांनी पत्रकार परिषदेत सांगितले की, “ही नाराजी नैसर्गिक आहे. कोकणात आमच्या कार्यकर्त्यांनी अनेकदा अन्याय सहन केला आहे. त्यामुळे ही भावना कमी व्हायला थोडा वेळ लागेल.” त्यांनी मात्र स्पष्ट केलं की, “राज ठाकरेंचा आदेश अंतिम आहे. आम्ही निष्ठावान सैनिक आहोत.” याच वेळी त्यांनी विकासाच्या प्रश्नावरही भाजप आणि राष्ट्रवादी (शिंदे गट) या दोन्ही पक्षांवर निशाणा साधला. “कोकणात केवळ आश्वासनं मिळाली, प्रत्यक्ष कामं नाहीत,” असं ते म्हणाले. राज ठाकरेंच्या निर्णयानंतर मनसेच्या स्थानिक पातळीवर मतभेद निर्माण झाले असले तरी, खेडेकर यांनी सर्वांना शांततेचं आवाहन केलं. “राज ठाकरेंपर्यंत आमच्या भावना पोहोचवू आणि पक्षाच्या भविष्यातील दिशा स्पष्ट करू,” असं त्यांनी सांगितलं. राज ठाकरेंच्या मोदी समर्थनानंतर कोकणातील मनसे कार्यकर्त्यांची नाराजी उफाळून आली असली तरी, वैभव खेडेकर यांनी पक्षशिस्त आणि निष्ठेवर भर दिला. “साहेबांचा आदेश आम्हाला मान्य आहे, पण आमच्या भावना त्यांच्यापर्यंत पोहोचल्या पाहिजेत,” असं म्हणत त्यांनी कोकण मनसेतील अंतर्गत असंतोषाला आवाज दिला.

मुंबई उच्च न्यायालयाने विधानभवनातील मारहाण प्रकरणात (Mumbai Vidhan Bhavan Clash) मोठा निर्णय दिला आहे. जितेंद्र आव्हाड यांचे समर्थक नितीन देशमुख यांनी दाखल केलेल्या याचिकेवर सुनावणी करत न्यायालयाने मरीन लाईन्स पोलिसांना तपास थांबवण्याचे निर्देश दिले आहेत. देशमुख यांच्यावर दाखल केलेला गुन्हा राजकीयदृष्ट्या प्रेरित असल्याचा युक्तिवाद करण्यात आला. नेमकं प्रकरण काय? 17 जुलै रोजी विधानभवनाच्या परिसरात भाजप आमदार गोपीचंद पडळकर आणि राष्ट्रवादी (शरद पवार गट) आमदार जितेंद्र आव्हाड यांच्या समर्थकांमध्ये हाणामारी झाली. या घटनेनंतर नितीन देशमुख आणि पडळकर यांचे समर्थक सर्जेराव टकले यांच्यावर गुन्हा दाखल करण्यात आला. दोघांनाही दंडाधिकारी न्यायालयाने जामिनावर सुटका केली होती. देशमुख यांचा युक्तिवाद आणि न्यायालयाचा निर्णय देशमुख यांच्या वकिलांनी न्यायालयात मांडलं की, गुन्हा दाखल करण्याची कृती राजकीयदृष्ट्या प्रेरित आहे. पोलिसांच्या कामात हस्तक्षेपाचा आरोप करण्यात आला असला तरी कोणतेही ठोस पुरावे उपलब्ध नाहीत. कडक सुरक्षा असलेल्या विधिमंडळ आवारात प्रवेश प्रवेश पासद्वारेच झाला, त्यामुळे अवैध जमावाचा आरोप चुकीचा आहे. मुख्य न्या. चंद्रशेखर आणि न्या. गौतम अखंड यांच्या खंडपीठाने युक्तिवाद ऐकून घेत तपासाला स्थगिती दिली. आता या प्रकरणाची पुढील सुनावणी 12 नोव्हेंबरला होणार आहे. जुलै महिन्यात झालेल्या विधानभवनातील हाणामारीनंतर महाराष्ट्राच्या राजकारणात मोठं चिघळलं होतं. विधानसभेत झालेल्या वक्तव्यांवरून वाद चिघळला आणि तो थेट समर्थकांच्या हाणामारीत परिवर्तित झाला. यानंतर दोन्ही गटांवर गुन्हे दाखल झाले. शरद पवार गटाचे आमदार जितेंद्र आव्हाड यांच्या समर्थक नितीन देशमुख यांच्यावर भारतीय न्यायसंहितेच्या कलम 132 अंतर्गत पोलिसांच्या कामात अडथळा आणल्याचा आरोप ठेवण्यात आला. मात्र, देशमुख यांच्या वतीने न्यायालयात दाखल केलेल्या याचिकेत स्पष्ट करण्यात आलं की, या आरोपांना कोणताही कायदेशीर आधार नाही. वकिल राहुल आरोटे यांनी न्यायालयासमोर सविस्तर युक्तिवाद केला. त्यांनी सांगितलं की, हा गुन्हा पूर्णतः राजकीय हेतूने दाखल करण्यात आला आहे. युक्तिवाद ऐकून घेतल्यानंतर न्यायालयाने पोलिसांना तपास थांबवण्याचे निर्देश दिले आहेत. या निर्णयामुळे नितीन देशमुख आणि त्यांचे समर्थक यांना मोठा दिलासा मिळाला आहे. मात्र, या प्रकरणावरून आगामी काळात राजकीय वातावरण आणखी तापण्याची शक्यता आहे. Mumbai Vidhan Bhavan Clash प्रकरणी उच्च न्यायालयाने नितीन देशमुख यांना दिलासा दिला आहे. तपासाला स्थगिती मिळाल्याने या प्रकरणावर राजकीय वर्तुळात नव्याने चर्चा रंगण्याची शक्यता आहे. 12 नोव्हेंबर रोजी होणारी पुढील सुनावणी निर्णायक ठरणार आहे.

मुंबईत 2 ऑक्टोबर रोजी झालेल्या दसरा मेळाव्यात उद्धव ठाकरेंच्या गटाला धक्का देत माजी आमदार राजन तेली यांनी शिंदे गटात प्रवेश केला. गेल्या वर्षी ठाकरे गटात दाखल झालेले तेली यांचा अचानक निर्णय राजकीय वर्तुळात चर्चेचा विषय ठरला आहे. विशेष म्हणजे, सिंधुदुर्ग जिल्हा बँकेतील कर्ज फसवणूक प्रकरणातील कारवाईपासून वाचण्यासाठी हा प्रवेश असल्याची चर्चा रंगली आहे. राजन तेलींच्या गटबदलामागे बँक प्रकरण? सिंधुदुर्ग जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकेच्या कर्ज फसवणूक प्रकरणी राजन तेलींसह आठ जणांविरोधात तक्रार दाखल झाली होती. मुंबईतील सीबीआयच्या लाचलुचपत प्रतिबंधक शाखेने या प्रकरणाची चौकशी सुरू केली आहे. या प्रकरणात तेली यांचे कुटुंबीय आणि इतर संबंधितांची नावं समोर आली आहेत. प्रथमेश राजन तेली सर्वेश राजन तेली प्रदीप केरकर शैलजा सिंगबाळ सीमा सबनीस राजन कृष्णा तेली रुजिता राजन तेली सुनील निरवडेकर या प्रकरणाची दडपशाही टाळण्यासाठी शिंदे गटात दाखल झाल्याची चर्चा सिंधुदुर्गात रंगली आहे. राजन तेली व दीपक केसरकर : दशकभराची राजकीय लढत राजन तेली यांनी अनेक वर्षं सावंतवाडी मतदारसंघातून दीपक केसरकरांना कडवी झुंज दिली. 2014 निवडणूक : केसरकर (70,902 मते) यांनी भाजप उमेदवार तेली (29,710 मते) यांचा मोठा पराभव केला. 2019 निवडणूक : युतीतून केसरकर पुन्हा विजयी (69,784 मते) तर अपक्ष तेली (56,556 मते) दुसऱ्या क्रमांकावर. सावंतवाडीत तीन वेळा सलग विजय मिळवून केसरकरांनी आपलं वर्चस्व टिकवलं असलं तरी तेली यांनी कायम आव्हान दिलं. राजन तेलींचा राजकीय प्रवास अनेक वळणांनी भरलेला आहे. 1985 साली विद्यार्थी सेनेतून सुरुवात करून 1988 साली शिवसेना शाखाप्रमुख झाले. 1991 मध्ये जिल्हाप्रमुख आणि पुढे जिल्हा परिषद अध्यक्ष पद भूषवले. 1997 मध्ये कोकण सिंचन महामंडळाचे उपाध्यक्ष म्हणून जबाबदारी पार पाडली. 2005 मध्ये राणे कुटुंबीयांसोबत शिवसेना सोडून काँग्रेसमध्ये प्रवेश केला आणि 2007 मध्ये विधान परिषद सदस्य झाले. 2012 मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्हा बँकेचे चेअरमन पद भूषवले. पुढे भाजपमध्ये प्रवेश करून 2016 साली राज्य सचिव आणि 2020 साली जिल्हाध्यक्ष पद भूषवले. गेल्यावर्षी ठाकरे गटात दाखल होताना तेलींनी सिंधुदुर्गातील राणे कुटुंबीयांवर टीका केली होती. पण अवघ्या वर्षभरातच त्यांनी उद्धव ठाकरेंची साथ सोडली. दसऱ्याच्या दिवशी शिंदे गटात दाखल झाल्याने सिंधुदुर्गातील राजकारणात नवा पेच निर्माण झाला आहे. विशेष म्हणजे, बँक प्रकरणातील आरोपांच्या पार्श्वभूमीवर तेलींचा शिंदे गटात प्रवेश “सुरक्षेचं कवच” म्हणून पाहिला जातोय. मात्र, त्यांच्या या निर्णयामुळे शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे गट) साठी हा मोठा धक्का मानला जात आहे. राजन तेलींच्या शिंदे गटात प्रवेशामुळे सिंधुदुर्गातील राजकारण नव्या वळणावर आलं आहे. उद्धव ठाकरे यांना सोडून त्यांनी घेतलेला हा निर्णय बँक प्रकरणातील आरोपांच्या पार्श्वभूमीवर अधिक चर्चेत आहे. यामुळे स्थानिक राजकारणात केसरकर-तेली यांची स्पर्धा नव्या रंगात सुरू राहणार असल्याचं स्पष्ट होतं.

मुंबईत आयोजित शिवसेनेच्या दसऱ्या मेळाव्यात उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी भावनिक भाषण करत पूरग्रस्त शेतकऱ्यांना सरकारच्या मदतीचा ठाम शब्द दिला. “बळीराजाला या संकटात एकटं सोडणार नाही. दिवाळीपूर्वी शेतकऱ्यांना मदत मिळेल,” असं आश्वासन त्यांनी कार्यकर्ते व शेतकरी बांधवांना दिलं. शेतकऱ्यांची दिवाळी काळी होऊ देणार नाही” – शिंदे गोरेगावच्या नेस्को सेंटरमध्ये झालेल्या दसरा मेळाव्यात एकनाथ शिंदे यांनी पूरग्रस्त शेतकऱ्यांच्या वेदनांना आवाज दिला. त्यांनी सांगितलं की, पूर परिस्थिती भयावह असून शेतकऱ्यांची घरं उद्ध्वस्त झाली आहेत. पण सरकार खंबीरपणे त्यांच्या मागे उभं आहे.शिंदे म्हणाले – “मी स्वतः शेतकरी असल्याने त्यांच्या वेदना मला माहित आहेत.” “दिवाळीपूर्वी शेतकऱ्यांना मदतीचा हात दिला जाईल.” “बळीराजाला आत्महत्येसारखं टोकाचं पाऊल उचलू देणार नाही.” शिवसेनेची परंपरा – समाजकारणास प्राधान्य शिंदे यांनी शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांचा उल्लेख करत सांगितलं की, “80 टक्के समाजकारण आणि 20 टक्के राजकारण हा बाळासाहेबांचा गुरुमंत्र आपण कधीही विसरलो नाही.”यावेळी त्यांनी कार्यकर्त्यांना सांगितलं की, पूरग्रस्त शेतकऱ्यांना मदतीचा हात देणं हेच खरं दसऱ्याचं सेलिब्रेशन आहे. त्यामुळे मेळावा मुंबई-ठाणेपुरता मर्यादित केला असल्याचं ते म्हणाले. शिवसेनेच्या दसऱ्या मेळाव्याला नेहमीप्रमाणे हजारो कार्यकर्ते उपस्थित होते. मात्र यंदा पूरग्रस्त परिस्थितीचा विचार करून कार्यक्रम साधेपणाने पार पडला. उपमुख्यमंत्री शिंदे यांनी आपल्या भाषणात शेतकऱ्यांसाठी सरकारच्या ठाम भूमिकेचं स्पष्ट चित्र उभं केलं. ते म्हणाले की, “पूरामुळे शेतकऱ्यांचा संसार उद्ध्वस्त झाला आहे. पण सरकार त्यांच्या पाठीशी आहे. मंत्रिमंडळात मुख्यमंत्री आणि आम्ही सर्वांनी ठरवलंय – कोणत्याही परिस्थितीत बळीराजाला मदतीला हात दिलाच पाहिजे.” शिंदे यांनी सांगितलं की, शिवसेनेचा इतिहासच संकटात लोकांच्या मदतीला धावून जाण्याचा आहे. दुष्काळात अन्नधान्य, पाणी पुरवणं असो किंवा महापुरात बचावकार्य – कार्यकर्त्यांनी लोकांच्या सेवेत आपलं जीवन झोकून दिलं आहे. पूरग्रस्तांना सरकारकडून मदतीचे पॅकेज तातडीने मिळणार असल्याचं त्यांनी स्पष्ट केलं. “माझ्या लाडक्या शेतकऱ्यांनी धीर सोडू नये. आम्ही सर्व त्यांच्या पाठीशी आहोत,” असे भावनिक शब्द त्यांनी व्यक्त केले. या भाषणात त्यांनी बाळासाहेबांचा वारसा आणि शिवसेनेचं तत्त्वज्ञान अधोरेखित करत सांगितलं की, “जिथे संकट तिथे शिवसेना – हेच आपलं ध्येय आहे.” शिवसेनेच्या दसऱ्या मेळाव्यात उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी पूरग्रस्त शेतकऱ्यांच्या मदतीसाठी सरकार व पक्षाची ठाम भूमिका जाहीर केली. दिवाळीपूर्वी मदत पोहोचवली जाईल, हा त्यांचा शब्द शेतकऱ्यांसाठी मोठा दिलासा ठरला आहे. शिंदे यांच्या भावनिक भाषणाने कार्यकर्त्यांमध्ये आणि शेतकरी बांधवांमध्ये नवा आत्मविश्वास निर्माण केला.