पुस्तकाचं नाव: The Accidental Journalist
लेखक: वामन सुभा प्रभू (Waman Subha Prabhu)
प्रकाशक: साहित्य प्रकाशन / ग्रंथाभिमान (2021)

“पत्रकार होणं ही अनेकदा नियोजित निवड नसते — कधी कधी ती एक अनपेक्षित घडामोड असते.” The Accidental Journalist या शीर्षकातच ही जाणीव दडलेली आहे. वामन सुभा प्रभू यांच्या या आत्मकथनात एक आकस्मिक पण समर्पित पत्रकारितेचा प्रवास उलगडतो. गोपनीयता, धैर्य, आणि सत्य शोधण्याची जिद्द — या तीन स्तंभांवर उभं राहिलेलं हे पुस्तक, गोव्यातील समाज-राजकारणाचं आणि पत्रकारितेचं एका प्रत्यक्ष अनुभवातून लिहिलेलं साक्षीदार आहे.

वामन सुभा प्रभू हे गोव्याचे ज्येष्ठ पत्रकार आणि लेखक. जवळपास पाच दशकं त्यांनी स्थानिक छापील माध्यमे आणि नंतर इलेक्ट्रॉनिक पत्रकारितेत कारकीर्द घडवली. गोमंतक या वृत्तपत्रातून सुरुवात करताना त्यांनी सामाजिक प्रश्नांपासून ते राजकीय संघर्षांपर्यंत अनेक विषयांवर निर्भीडपणे लिहिलं. त्यांच्या लिखाणात स्थानिकतेचं सूक्ष्म निरीक्षण आणि राष्ट्रीय प्रश्नांची जाण या दोन्हींची सांगड दिसते. The Accidental Journalist हे त्यांचं आत्मकथनात्मक पुस्तक त्यांच्या कारकीर्दीचा, संघर्षांचा आणि अनुभवांचा जिवंत दस्तऐवज आहे. गोव्यातील राजकारण, समाज आणि संस्कृती यांचं ऐतिहासिक संदर्भातलं प्रतिबिंब त्यांच्या लिखाणामुळे वाचकांपुढे स्पष्ट उभं राहतं.

The Accidental Journalist हा ग्रंथ आत्मकथनाच्या धाटणीने लिहिलेला असला तरी त्यात केवळ वैयक्तिक आठवणी नाहीत; तो गोव्यातील पत्रकारितेचा, समाजाचा आणि बदलत्या राजकीय-आर्थिक वातावरणाचा आरसा आहे.

हे पुस्तक २०२१ मध्ये प्रकाशित झालं असून, पानसंख्या सुमारे २०६ आहे. यात प्रभू यांनी आपला पत्रकारितेतला प्रवास “अनपेक्षित प्रवेश” या रूपकातून सांगितला आहे. सुरुवातीला पत्रकार होण्याचा हेतू नसतानाही प्रसंगांनी आणि परिस्थितींनी त्यांना या व्यवसायात खेचून आणलं. ही कहाणी म्हणजे पत्रकारितेत उतरणाऱ्या अनेक तरुणांच्या भावनांचं प्रतीक आहे.

ग्रंथात त्यांनी गोव्याच्या सामाजिक-राजकीय परिदृश्याचं बारकाईने चित्रण केलं आहे. स्वातंत्र्योत्तर गोव्यातील बदल, भाषा आंदोलन, स्थानिक राजकारणातील नाट्यमय उलथापालथ, सांस्कृतिक घडामोडी — हे सर्व प्रसंग त्यांनी स्वतःच्या अनुभवातून वाचकांपुढे ठेवले आहेत. पत्रकारितेतील धोकादायक प्रसंग, सत्ता-विरोधी भूमिका घेताना आलेल्या अडचणी, आणि “पत्रकार म्हणजे फक्त बातमी देणारा नव्हे तर समाजाचा आरसा” हा संदेश पुस्तकातून पुन्हा पुन्हा उमटतो.

लेखकाने पत्रकारितेच्या ध्येयधोरणाबद्दल गंभीर विचार मांडले आहेत. बातमी ही वस्तुस्थितीची मांडणी असली तरी तिच्या मागे प्रामाणिकपणा आणि धैर्य आवश्यक आहे, हे ते ठामपणे सांगतात. भ्रष्टाचार, राजकीय दबाव, आणि मीडिया–कॉर्पोरेट संगनमत या मुद्द्यांना त्यांनी स्पर्श केला आहे.

पुस्तकाचं वेगळेपण म्हणजे त्याची स्थानिकता आणि वैश्विकता. गोव्यातील लहान वाटणारे प्रसंग आणि त्यातील संघर्ष, हे प्रत्यक्षात भारतातील पत्रकारितेच्या व्यापक प्रवासाचं रूपक आहेत. वामन प्रभूंची शैली साधी, प्रामाणिक आणि जिवंत आहे.