नवी दिल्ली, ११ ऑगस्ट २०२५: इंडिया आघाडीच्या खासदारांनी बिहारमधील विशेष गहन पुनरावलोकन (एसआयआर) आणि २०२४ च्या लोकसभा निवडणुकीत कथित निवडणूक गैरप्रकारांच्या विरोधात सोमवारी (११ ऑगस्ट २०२५) संसदेपासून निवडणूक आयोगाच्या कार्यालयापर्यंत निषेध कूच काढण्याची घोषणा केली आहे. याचवेळी, काँग्रेसने ‘वोट चोरी’ या कथित गैरप्रकारांविरोधात जनजागृतीसाठी ऑनलाइन मोहीम सुरू केली आहे. काँग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खर्गे यांनी या मुद्यावर एकत्रित रणनीती आखण्यासाठी इंडिया आघाडीच्या खासदारांसाठी सोमवारी रात्रीच्या जेवणाचे आयोजन केले आहे.

लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांच्या नेतृत्वाखालील या निषेध कूचमध्ये सुमारे ३०० खासदार सहभागी होणार असल्याची माहिती आहे. राहुल गांधी यांनी रविवारी (१० ऑगस्ट २०२५) आपल्या एक्स हँडलवर एक वेब पोर्टल आणि फोन नंबर जाहीर केला, ज्याद्वारे लोकांना या मोहिमेत सहभागी होण्याचे आवाहन केले आहे. त्यांनी लिहिले, “वोट चोरी हा ‘एक व्यक्ती, एक मत’ या मूलभूत संकल्पनेवर हल्ला आहे. स्वच्छ मतदार यादी ही स्वतंत्र आणि निष्पक्ष निवडणुकांसाठी आवश्यक आहे. आमची निवडणूक आयोगाकडून मागणी स्पष्ट आहे – पारदर्शकता राखा आणि डिजिटल मतदार याद्या जाहीर करा, जेणेकरून लोक आणि पक्ष त्यांचे लेखापरीक्षण करू शकतील.”

कथित ‘वोट चोरी’ आणि पुरावे

राहुल गांधी यांनी ७ ऑगस्ट रोजी एका पत्रकार परिषदेत कर्नाटकातील महादेवपूरा मतदारसंघात सुमारे एक लाख बनावट मतदार असल्याचा दावा केला होता. त्यांनी निवडणूक आयोगाच्या कथित कागदपत्रांवर आधारित सादरीकरणात असा आरोप केला की, एका मतदाराने, शकुन राणी यांनी, दोनदा मतदान केले. तथापि, कर्नाटकच्या मुख्य निवडणूक अधिकाऱ्यांनी (सीईओ) यावर स्पष्टीकरण मागितले आणि प्राथमिक तपासात शकुन राणी यांनी फक्त एकदाच मतदान केल्याचे सांगितले. निवडणूक आयोगाने राहुल गांधी यांना या दाव्याच्या समर्थनार्थ कागदपत्रे सादर करण्यास सांगितले आहे.

काँग्रेसच्या वेब पोर्टलवर दावा केला आहे की, बेंगलुरू सेंट्रलमधील एका विधानसभा मतदारसंघात एक लाख बनावट मतदार आढळले, ज्यामुळे भाजपाला हा लोकसभा मतदारसंघ जिंकण्यास मदत झाली. “जर ७०-१०० जागांवर असा प्रकार घडला तर स्वतंत्र निवडणुका नष्ट होतील,” असे पोर्टलवर नमूद आहे. या पोर्टलवर नोंदणी केल्यानंतर, सहभागी व्यक्तीच्या नावे एक प्रमाणपत्र जारी केले जाते, ज्यामध्ये “मी राहुल गांधी यांच्या डिजिटल मतदार याद्या जाहीर करण्याच्या मागणीचे समर्थन करतो” असे नमूद आहे.

इंडिया आघाडीची एकजूट

या मुद्यावर इंडिया आघाडीने एकजुटीने पावले उचलली आहेत. ८ ऑगस्ट रोजी राहुल गांधी यांच्या निवासस्थानी झालेल्या बैठकीत २५ पक्षांचे ५० हून अधिक नेते उपस्थित होते. यामध्ये काँग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खर्गे, सोनिया गांधी, राकांपाचे शरद पवार, नॅशनल कॉन्फरन्सचे फारूक अब्दुल्ला, पीडीपीच्या मेहबुबा मुफ्ती, समाजवादी पक्षाचे अखिलेश यादव, राजदचे तेजस्वी यादव, तृणमूल काँग्रेसचे अभिषेक बॅनर्जी, शिवसेना (यूबीटी) चे उद्धव ठाकरे, डीएमकेचे तिरुची सिवा आणि टी.आर. बालू, सीपीआय (एम) चे एम.ए. बेबी, सीपीआयचे डी. राजा, सीपीआय (एमएल) चे दीपंकर भट्टाचार्य आणि एमएनएमचे कमल हसन यांचा समावेश होता.

या बैठकीत राहुल गांधी यांनी ‘वोट चोरी मॉडेल’ वर सादरीकरण केले, ज्यामध्ये त्यांनी भाजप आणि निवडणूक आयोगाच्या संगनमताने निवडणुका हेराफेरी केल्याचा दावा केला. काँग्रेसने याला “लोकशाहीविरोधी कट” असे संबोधले आणि सांगितले की, “आम्ही लोकशाहीच्या रक्षणासाठी सर्वतोपरी लढू.”

निवडणूक आयोगाचा प्रतिसाद

निवडणूक आयोगाने राहुल गांधी यांच्यावर खोटे आरोप केल्याचा ठपका ठेवत त्यांना पुरावे सादर करण्यास किंवा माफी मागण्यास सांगितले आहे. कर्नाटकच्या सीईओने सांगितले की, राहुल गांधी यांनी सादर केलेले कागदपत्र निवडणूक अधिकाऱ्याने जारी केलेले नाही. यावर काँग्रेसचे सरचिटणीस के.सी. वेणुगोपाल यांनी अलप्पुझा येथे पत्रकारांना सांगितले, “आम्ही या मुद्यावर मागे हटणार नाही. ही आमच्या देशाच्या लोकशाहीची लढाई आहे. निवडणूक आयोग डिजिटल मतदार याद्या का जाहीर करत नाही? सीसीटीव्ही फुटेज नष्ट का केले?”

पुढे काय?

इंडिया आघाडीने १७ ऑगस्टपासून बिहारमध्ये दोन आठवड्यांची ‘यात्रा’ आयोजित केली आहे, ज्याद्वारे ते या मुद्यावर जनजागृती करतील. याशिवाय, काँग्रेसने २०२४ च्या लोकसभा निवडणुकीतील मतदार यादीतील कथित गैरप्रकारांचे सर्वंकष लेखापरीक्षण करण्याची घोषणा केली आहे. पक्षाने असे म्हटले आहे की, ४८ मतदारसंघांमध्ये इंडिया आघाडीचे उमेदवार ५०,००० पेक्षा कमी मतांनी पराभूत झाले, आणि या सर्व जागांवर मतदार यादीत गैरप्रकार झाल्याचा दावा आहे.